Kaliforniya Universitetinin San-Fransisko kampusundan olan alimlər öyrənmənin əzbərləməkdən daha təsirli ola biləcək üsulunu müəyyən ediblər: əsas amil təkrarların sayı deyil, onların arasındakı gözləmə intervalları oldu.
Elchi.az xəbər verir ki, tədqiqatın nəticələri “Nature Neuroscience” (NatNeuro) jurnalında dərc olunub.
Ötən bir əsr ərzində hesab olunurdu ki, öyrənmə yığılım prinsipi ilə işləyir: siqnal və mükafat nə qədər tez-tez uyğunlaşsa, əlaqə bir o qədər möhkəm formalaşır. Lakin siçanlar üzərində aparılan eksperimentlər göstərdi ki, beyin təcrübəni fərqli qiymətləndirir — o, hadisələr arasındakı vaxtı nəzərə alır.
Laboratoriya modelində qısa səs siqnalı şəkərli suyun verilməsi ilə müşayiət olunurdu. Mükafat 5–10 dəqiqə intervalla verildikdə, siçanların siqnal ilə mükafat arasındakı əlaqəni öyrənməsi üçün təxminən 10 dəfə az təkrar tələb olunurdu, 30–60 saniyə intervallarla müqayisədə. Bununla belə, ümumi öyrənmə müddəti eyni qalırdı.
“Neurofizioloji analiz göstərdi ki, əsas rol dopamin — mükafat sistemi neyromediatoruna aiddir. Başlanğıcda onun sıçrayışı şəkər verilən anda baş verirdi, amma öyrənmə prosesi ilə reaksiya siqnalın özünə doğru keçirdi. Daha seyrek mükafatlarda bu dəyişiklik daha sürətli baş verirdi: hər mükafat beyin üçün daha əhəmiyyətli və informativ sayılırdı,” — alimlər izah etdilər.
Lakin bu effektin də həddi var. Əgər intervallar təxminən bir saata qədər artırılsa, öyrənmə yavaşlayır — yəqin ki, fasilələr digər stimullarla dolur və əlaqəni zəiflədir.
Müəlliflər hesab edirlər ki, nəticələr paylanmış öyrənmənin əzbərləmədən daha effektiv olduğunu təsdiqləyir. Çox tez-tez təkrarlar hər fərdi təcrübənin “dəyərini” azalda bilər, amma məntiqli intervallar onun yaddaş və vərdişlərin formalaşmasına təsirini gücləndirir.
Məryəm
