Azərbaycanın Asiyada Qarşılıqlı Fəaliyyət və EtimadTədbirləri üzrə Müşavirəyə (AQEM) Sədrliyi çoxtərəflidiplomatiyanın uğurlarını nümayiş etdirəm mühümfaktorlardan biridir.
Rəsmi Bakı siyasi və iqtisadi dialoqları artıran, qarşılıqlıhörmət və etimad mühiti yaradan, fəal əməkdaşlıqplatformalarını quran və regional bağlantıları inkişaf etdirənmərkəz kimi AQEM-in müasir dünyada yerinin və nüfuzununartmasında mühüm rol oynamaqdadır.
Bunun nəticəsi olaraq təşkilata üzv ölkələrin siyasi liderləridaim həmrəylik nümayiş etdirərək Azərbaycana yüksəkdəyər verir, xüsusi rəğbətlərini ifadə edirlər.
Bakıda keçirilən AQEM-in 7-ci Zirvə Görüşündə əksər üzvölkələrin ən ali – dövlət və hökumət başçıları səviyyəsindətəmsil olunmaları isə bir daha ölkəmizə olan önəmin vədərin hörmətin bariz ifadəsi hesab oluna bilər.
Zirvə Görüşünə sədrlik edən Prezident İlham Əliyevindiqqətçəkən fikirləri isə qlobal və regional məsələləri dahageniş beynəlxalq çərçivədə nəzərdən keçirmək və təhliletmək, sülh və sabitliyi, təhlükəsizliyi möhkəmləndirmək,əməkdaşlıq imkanlarını artırmaq baxımından mühüm hadisəkimi dəyərləndirilməlidir.
Cənab Prezident ilk növbədə beynəlxalq hüququnfundamental prinsiplərinə toxunmaqla, Azərbaycanındavamlı olaraq bərabərhüquqluluq, daxili işlərə qarışmama,ölkələrin ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin üstünlüyünəəsaslanan müstəqil xarici siyasət həyata keçirdiyinixatırlatdı. Bu xatırlatmanın arxasında dərin siyasi məzmundayanır, çünki beynəlxalq birlik 30 il Azərbaycana qarşı buməsələlərdə haqsızlıq edib.
35 il əvvəl müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra beynəlxalqsəviyyədə tanınmış ərazisinin 20 faizini işğal etmişErmənistanın təcavüzkar və etnik təmizləmə siyasətinəqarşı beynəlxalq səviyyədə ciddi bir addım atılmayıb. BMT-nin Təhlükəsizlik Şurası 30 il ərzində kağız üzərində qalan qətnamələrinin icrası üçün ciddi bir səy göstərməyib. Münaqişənin həlli üçün 1992-ci ildə yaradılmış ATƏT-in Minsk qrupunun imitasiya xarakteri daşıyan fəaliyyəti faktiki olaraq İrəvanın işğalına haqq qazandırmaq olub.
Beynəlxalq münasibətlərdə anaxronizm və atavizmin ikinümunəsi olan Avropa Parlamenti və Avropa Şurası davamlıtəcavüz qurbanı olan Azərbaycanı hədəfə almaqlatəcavüzkar Ermənistanı daha da həvəsləndirib, müxtəlifdövrlərdə ölkəmizin daxili işlərinə qarışıb.
Dövlətlərarası münaqişələrin həlli məsələsində daim ikilistandartlarla üzləşən Azərbaycan bu seçici yanaşmalarıntətbiqi ilə bağlı zərərli praktikaya qarşı fəal vəəsaslandırılmış şəkildə təkbaşına çıxış edib. Dövlətimiz beynəlxalq hüququn norma və prinsiplərinə əsaslanaraqərazi bütövlüyünü və suverenliyini də təkbaşına təmin edib,separatizmə son qoyub.
Ölkəmiz beynəlxalq təşkilatların görə bilmədiyi digər birsiyasi mexanizmi və praktikanı da təkbaşına yaradıb –separatçıların liderlərini, müharibə cinayətkarları və uşaqqatillərini Azərbaycan məhkəməsi qarşısına gətirərəkmahiyyətinə və formasına görə Nürnberq tribunalınınanaloqunu təmin edib.
Azərbaycan Prezidentinin bu mövzu üzərində ətraflı fikiryürütməsi təsadüfi deyil, çünki bu, qlobal bir çağırışdır. BMT-nin Təhlükəsizlik Şurası və digər beynəlxalq təşkilatlaratövsiyədir: əgər həmin təşkilatlar qəbul etdikləri qərar vəqətnamələrin icrasını təmin edən mexanizmləryaratmayacaqlarsa müharibələr davam edəcək, yeni, daha qanlı və münaqişələr meydana çıxacaq.
Dünyada müharibələrə son qoymaq üçün öyrəniləcəkpraktiki model və məsafə uzaqda deyil – Ermənistanınkapitulyasiyasından sonra öz sülhpərvər siyasətinə sadiqqalaraq sülh təşəbbüsləri ilə beynəlxalq praktikaya yeniliklərgətirən Azərbaycan bu gün özünün unikal sülh modeliniqlobal ictimaiyyətə təqdim edir.
29 dövləti birləşdirən AQEM kimi mötəbər bir təşkilataSədrlik edən Azərbaycan təşkilatın fundamentalprinsiplərinin – dövlətlərin suverenliyi, ərazi bütövlüyü,beynəlxalq səviyyədə tanınmış sərhədlərə hörmət, dialoq vəqarşılıqlı etimad mühitinin genişlənməsi və digər başlıcavəzifələrin vacibliyini təşviq edir, bu prinsiplərin daha damöhkəmləndirilməsində fəal rol oynayır.
Prezident İlham Əliyevin vurğuladığı kimi, AzərbaycanAQEM-ə sədrliyi müddətində onun gücləndirilməsinəprioritet diqqət ayırıb, siyasi dialoqun və iqtisadi həmrəyliyinmöhkəmlənməsi, o cümlədən, nəqliyyat, bağlantılar,rəqəmsallaşma, ətraf mühitin mühafizəsi, turizm, təhsil, elmvə digər sahələrdə əməkdaşlığı fəal şəkildə təşviq edib.
Hazırda Azərbaycan Avrasiya məkanında birləşdirici siyasi-iqtisadi körpüyə çevrilməkdə daha fəal iştirak edir, CənubiQafqaz, Xəzər hövzəsi və Mərkəzi Asiya arasında bağlantıvə birləşdirici aktor kimi rolunu artırır.
Üzv dövlətlərin yekdil dəstəyi ilə həyata keçirilən butəşəbbüslər nəticəsində isə AQEM praktiki əməkdaşlıqməkanına, institusional və hüquqi baxımdan daha güclütəsisata və çevrilməkdədir. Həmçinin, rəsmi Bakının regionvə regiondan kənar ölkələrlə əməkdaşlığa verdiyi xüsusitöhfələrin nəticəsidir ki, AQEM üzvlərinin sayı genişlənir.Laosun təşkilata yeni üzv kimi qəbul edilməsi qurumuncoğrafi əhatəsinin böyüməsi baxımından əlamətdar nəticədeməkdir.
Biz sözlə, Azərbaycan öz nümunəvi sədrliyi ilə AQEM-imöhkəmləndirməkdədir. Bu praktiki fəaliyyətin və təcrübəninnəticəsi kimi Azərbaycanın sədrliyinin daha iki il müddətinəuzadılması və Azərbaycan nümayəndəsinin təşkilatın yeni baş katibi seçilməsi ölkəmizə olan yüksək etimadın vəsarsılmaz etibarın təzahürüdür.
Ramid Namazov
Milli Məclisin deputatı
