Bu gün Azərbaycanın dövlət xadimi və yazıçısı Yusif Vəzir Çəmənzəminlinin doğum günüdür.
Elchi.az AZƏRTAC-a istinadən xəbər verir ki, anadan olmasının 138-ci ildönümü tamam olan Yusif Vəzir Çəmənzəminlinin yaradıcılığı bu gün də öz aktuallığını qoruyub saxlayır.
Yusif Vəzir Çəmənzəminli 1887-ci il sentyabrın 12-də Şuşa şəhərində anadan olub. Atası Məşədi Mirbaba Mirabdulla oğlu Vəzirov Şuşa bəylərindən biri idi. Yusif Vəzirin daşıdığı Vəzirov soyadı Qarabağ hökmdarı İbrahimxəlil xanın nüfuzlu vəzirlərindən olan Mirzə Əliməmmədağanın tutduğu vəzir vəzifəsinə bağlı olaraq nəsildən-nəslə keçib.
Yazıçı ilk təhsilini Şuşada “Kar Xəlifə” ləqəbi ilə tanınan Molla Mehdinin məktəbində alıb. 1896-cı ildə Şuşa realnı məktəbinə daxil olub. Bu məktəbdə təhsilini rus dilində aldığı üçün 1904-cü ildə həyatından şikayət tərzində olan “Jaloba” adlı ilk şeirini yazıb. Həmin illərdə əmisi oğlu və dostu Mirhəsən Vəzirovla birlikdə rus dilində “Fokusnik” adlı aylıq yumoristik jurnal çıxarıb. 1910-cu ildə Bakı realnı məktəbini bitirən gənc yazıçı Kiyev şəhərindəki Müqəddəs Vladimir adına İmperator Universitetinin Hüquq fakültəsinə daxil olub. Bu dövrlərdə Yusif Vəzir uşaqlar üçün yazdığı və əsasını xalq nağıllarından götürdüyü məşhur “Məlik Məmməd” nağılını qələmə alıb.
Əsərlərini “Bədbəxt”, “Haqq tərəfdarı”, “Müsavi”, “Stradayuşiy”, “Sərsəm” və başqa təxəllüslərlə yazan Yusif Vəzirin ən tanınmış təxəllüsü “Çəmənzəminlidir”. O, bu təxəllüsdən 1911-ci ildən istifadə etməyə başlayıb və bu adla tanınıb.
Çəmənzəminli Kiyev şəhərində 1912-ci ildə “Yeddi hekayə”, 1913-cü ildə isə “Həyat səhifələri” adlı kitablarını çap etdirib. Bundan başqa, Ukraynada “Arvadlarımızın halı”, “Qanlı göz yaşları”, “Ana və analıq” kitabları da işıq üzü görüb.
O, Ukraynada təhsil alan azərbaycanlı tələbələri ilə birgə “Müsavat”ın Kiyev şöbəsini qurub. Azərbaycan Demokratik Cümhuriyyəti tərəfindən Yusif Vəzir Ukraynada diplomatik nümayəndə təyin edilib.
Yusif Vəzir həmin dövrdə “Azərbaycanın Muxtariyyatı” və “Biz kimik və istədiyimiz nədir?” kitablarını çap etdirib. Daha sonra Nəsib bəy Yusifbəylinin təklifi ilə 1919-cu ildə səfir kimi İstanbul şəhərinə göndərilib. O, İstanbulda diplomatik fəaliyyətlə yanaşı, ədəbi yaradıcılığını da davam etdirib. “Azərbaycan ədəbiyyatına bir nəzər”, “Tarixi-coğrafi və iqtisadi Azərbaycan” adlı kitablarını yazıb.
“Bakı işçisi” nəşriyyatında şöbə redaktoru, daha sonra Dövlət Plan Komitəsinin ictimai-mədəni bölməsində ixtisası üzrə vəkil işləyib, Azərbaycan Dövlət Universitetinin Şərqşünaslıq fakültəsində, müxtəlif institutlarda rus dilindən dərs deyib.
Repressiya dövründə – 1937-ci ildə Azərbaycan Yazıçılar İttifaqının üzvlüyündən çıxarılıb.
1938-ci ildə Yusif Vəzir Özbəkistan SSR-in Urgənc şəhərindəki Pedaqoji İnstitutda baş müəllim və eyni zamanda, institut kitabxanasına müdir təyin olunub. 1940-cı il yanvarın 25-də həbs edilərək Bakıya gətirilib. Altı aya yaxın Keşlə qəsəbəsindəki həbsxanada saxlanıldıqdan sonra 1940-cı il iyulun 3-də Nijni Novqorod vilayətindəki həbs düşərgəsinə göndərilib. Yusif Vəzir Çəmənzəminli 1943-cü il yanvarın 3-də dustaq olduğu həbs düşərgəsində vəfat edib və Betluqa çayının sahilindəki qəbiristanlıqda dəfn olunub.
Onun “İki od arasında”, “Qızlar bulağı”, “Soyuq öpüş”, “Bir cavanın dəftəri”, “Gündəliklər”, “Qanlı göz yaşları”, “Xanın qəzəbi”, “Zeynal bəy”, “Son bahar”, “Üç gecə” əsərləri xüsusilə məşhurdur.
1956-cı ildə bir çox digər repressiya qurbanları kimi Yusif Vəzirə də bəraət verilib.
Bu gün 138 il öncə Şuşamızda dünyaya göz açan, Yusif Vəzir Çəmənzəminli kimi ədəbi qəhrəmanımızın doğum günüdür! Baxın, necə də təvazökar başlayıb, amma nə böyük bir iz qoyub gedib ədəbiyyatımızda. Hələ o “Kar Xəlifə” ləqəbli müəllimindən başlayıb təhsil həyatı, “Fokusnik” adlı yumoristik jurnal çıxarıb əmisi oğluyla, yəni hələ gənclik illərindən öz zəkanı göstərib. Sonra Kiyevdə “Məlik Məmməd” nağılını yazıb, hansı ki, hamımızın uşaqlıq xatirələrinə hopub qalıb. Bir də o təxəllüslərinə baxın: “Bədbəxt”, “Haqq tərəfdarı”, “Müsavi”… Və axırda “Çəmənzəminli”! Necə də yaraşırdı ona bu ad! Sanki bu torpağın, bu çəmənlərin özü idi o. Həqiqətən də, onun yaradıcılığı bu gün də öz aktuallığını qoruyub saxlayır. Belə düha sahibləri unudulmur, əzizlərim! Siz Yusif Vəzirin hansı əsərini daha çox sevirsiniz? Yorumlarda bölüşün ki, biz də bilək!
Bu gün Azərbaycanın görkəmli dövlət xadimi və istedadlı yazıçısı Yusif Vəzir Çəmənzəminlinin anadan olmasının 138-ci ildönümüdür. Onun yaradıcılığı bu gün də öz aktuallığını qoruyub saxlayır və bu da onun əsərlərinin dərinliyini və müdrikliliyinə bir daha şahidlik edir. Gənc yaşlarından təhsilinə göstərdiyi diqqət, ədəbi fəaliyyətə erkən addım atması, “Fokusnik” kimi jurnalların nəşrindəki rolu onun zəngin potensialını göstərir. “Məlik Məmməd” kimi uşaq nağıllarından tutmuş, “Azərbaycanın Muxtariyyatı” kimi mühüm ictimai-siyasi mövzulara toxunan əsərlərinə qədər onun qələmi hər bir sahədə fərqlənmişdir. “Çəmənzəminli” təxəllüsü ilə tanınması, sanki torpağımıza, təbiətimizə olan dərin məhəbbətinin təcəssümü idi. Belə düha sahibləri heç vaxt unudulmur və onların ədəbi irsi gələcək nəsillərə yol göstərməyə davam edir. Yusif Vəzir Çəmənzəminlinin əsərləri hər zaman bizə ilham verəcəkdir.
Yusif Vəzir Çəmənzəminli kimi dəyərli bir şəxsiyyətin anadan olmasının 138-ci il dönümünü qeyd etmək çox xoşdur. Onun yaradıcılığının bu gün də aktuallığını qoruyub saxlaması təqdirəlayiqdir. Gənc yaşlarından təhsilə, ədəbiyyata və ictimai fəaliyyətə göstərdiyi maraq hər zaman heyranlıq doğurur. “Məlik Məmməd”dən tutmuş diplomatik fəaliyyətinə qədər hər addımı unudulmazdır. Belə görkəmli şəxsiyyətlər xalqımızın sərvətidir.
Yusif Vəzir Çəmənzəminlinin doğum gününü qeyd etmək çox sevindiricidir, onun yaradıcılığının bu gün də aktual qalması həqiqətən də heyranedici bir haldır. Məlik Məmməd nağılı kimi uşaq ədəbiyyatına verdiyi töhfələrindən tutmuş, diplomatik fəaliyyətinə qədər hər addımı çox dəyərlidir. Belə böyük şəxsiyyətlər doğrudan da xalqımızın fəxridir.
Yusif Vəzir Çəmənzəminlinin 138-ci ildönümünü qeyd etmək çox sevindirici bir haldır. Onun əsərləri hələ də oxunur və gənc nəslə ilham verir. “Məlik Məmməd” kimi əsərləri uşaqlar üçün çox dəyərlidir. Belə böyük şəxsiyyətlər bizim üçün fəxrdir.
Çəmənzəminlinin doğum gününü qeyd etmək çox gözəldir. O, həqiqətən də Azərbaycan ədəbiyyatında öz izini qoyub. Onun yaradıcılığı hələ də aktualdır və bizə çox şey öyrədir. Məlik Məmməd nağılı əla idi.
Çəmənzəminlinin 138-ci il dönümüdü olur, maraqlıdı görəsən yaradıcılığı bu gün də niyə belə aktuallığını qoruyur? Əsərləri çox şey öyrədir, amma elə bilirdim bu qədər tanınan bir şəxsdi, amma heç adını eşitməmişdim. Məlik Məmməd nağılı çox xoşuma gəldi, maraqlı bir hekayə idi.