İllərdir ki, alimlər H5N1 kimi tanınan quş qripinin bir gün quşlardan insanlara keçə biləcəyi və qlobal səhiyyə böhranına səbəb ola biləcəyi barədə xəbərdarlıq edirlər. Yeni bir araşdırma göstərir ki, potensial H5N1 pandemiyasına müdaxilə pəncərəsi əvvəllər düşünüləndən daha dardır; 10 hal həddi aşıldıqdan sonra epidemiya nəzarətdən çıxır.
Elchi.az xəbər verir ki, Cənubi və Cənub-Şərqi Asiyada aşkarlanan virus, 1990-cı illərin sonlarından bəri nadir hallarda olsa da, insanlara yoluxur. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının məlumatlarına görə, 2003-cü ildən 2025-ci ilin avqust ayına qədər 25 ölkədə 990 insan yoluxması qeydə alınıb, onlardan 475-i ölümlə nəticələnib.
ABŞ-da virus 180 milyondan çox quşa təsir edib, 18 ştatda 1000-dən çox süd mal-qara sürüsünə yayılıb və əsasən ferma işçiləri olan ən azı 70 insana yoluxub. Yanvar ayında Hindistanın Naqpur şəhərindəki vəhşi təbiət xilasetmə mərkəzində üç pələng və bir bəbir virusdan ölüb.
Müdaxilə üçün kritik hədd
Ashoka Universitetindən Philip Cherian və Gautam Menon tərəfindən aparılan və BMC Public Health jurnalında dərc olunmuş yeni modelləşdirmə tədqiqatı, H5N1 epidemiyasının insanlarda necə inkişaf edə biləcəyini və hansı müdaxilələrin onun yayılmasının qarşısını ala biləcəyini simulyasiya etdi. Tədqiqatçılar real dünya məlumatlarından istifadə edərək, kompüter simulyasiyaları vasitəsilə epidemiyanın real həyatda necə yayıla biləcəyini nümayiş etdirdilər.
Tədqiqat, epidemiyanın nəzarətdən çıxmazdan əvvəl dayandırılması üçün fürsət pəncərəsinin nə qədər dar olduğunu vurğulayır.
Tədqiqata görə, yoluxma hallarının sayı iki ilə on arasında olduqda, xəstəliyin ilkin və ikinci dərəcəli təmaslardan kənara çıxması ehtimalı var. Yalnız iki hal aşkar edildikdə ev karantini tətbiq olunarsa, epidemiyanın qarşısını demək olar ki, almaq olar. Lakin, yoluxma hallarının sayı ona çatdıqda, infeksiyanın böyük icmalara yayılması ehtimalı kəskin şəkildə artır.
Şayəstə
