Çinin xarici işlər naziri Vanq Yi xəbərdarlıq edib ki, əgər Yaponiya İkinci Dünya Müharibəsi dövründəki təcavüzkarlıq tarixindən dərs çıxarmazsa və bunun əvəzinə müharibədən sonrakı nizamı şübhə altına alaraq militarizmə qayıtmağa və müharibə cinayətkarlarına bəraət qazandırmağa cəhd edərsə, onun gələcəyi olmayacaq.
Elchi.az xəbər verir ki, Çin Xarici İşlər Nazirliyinin bəyanatına əsasən, nazir Vanq Pekində ölkədə səfərdə olan Yaponiya Beynəlxalq Ticarətin Təşviqi Assosiasiyasının (JAPIT) sədri Takeşi İvaya ilə görüşüb.
Görüş zamanı Vanq qeyd edib ki, bu il İkinci Dünya Müharibəsindən sonra yapon müharibə cinayətkarlarının mühakimə olunduğu Tokio Prosesinin (Tokio Məhkəməsi) 80-ci ildönümüdür. O bildirib: “Əgər Yaponiya tarixdən dərs çıxarmazsa — müharibədən sonrakı ‘Sülh Konstitusiyası’nı şübhə altına alaraq keçmiş təcavüzkarlığını canlandırmağa və müharibə cinayətkarlarına bəraət qazandırmağa cəhd edərsə — o, nəinki gələcəyə doğru irəliləyə bilməyəcək, hətta dünyanın üzünə baxa bilməyəcək; onun gələcəyi olmayacaq”.
Çinli nazir əlavə edib: “Yaponiya üçün təxirəsalınmaz vəzifə liderlərinin Tayvan məsələsi ilə bağlı səhv bəyanatlarını və hərəkətlərini düzəltməsi, tarixi məsələlərdə düzgün mövqe tutması və Çin haqqında rasional və obyektiv anlayış formalaşdırmasıdır”.
Çin və Yaponiya arasında gərginlik
Vanqın bəyanatları Pekin və Tokio arasında diplomatik gərginliyin davamı kimi qiymətləndirilir; bu gərginlik yaponiyalı siyasətçi Sanae Takaiçinin Çinlə suverenlik mübahisəsi mövzusu olan Tayvana hərbi müdaxilə ehtimalını gündəmə gətirən şərhləri nəticəsində yaranıb. Baş nazir Takaiçinin 7 noyabr 2025-ci ildə Yaponiya Parlamentindəki (Diet) iclasda Tayvan boğazına müdaxiləni “ölkəsinin mövcudluğunu təhdid edən vəziyyət” kimi xarakterizə etməsi və hərbi gücün potensial istifadəsini təklif etməsi, bölgəni öz ərazisinin bir hissəsi hesab edən Çinin sərt reaksiyasına səbəb olub.
Bu bəyanatlarla Takaiçi, Tayvana işğal təhlükəsi yarandığı təqdirdə Yaponiyanın hərbi müdaxilə edəcəyini açıq şəkildə bəyan edən ilk yapon baş naziri olub və bununla da ölkənin bu məsələ ilə bağlı uzun müddətdir davam edən “strateji qeyri-müəyyənlik” siyasətindən kənara çıxıb. Növbəti reaksiyalarla qarşılaşan Yaponiya Baş naziri Tayvanla bağlı şərhlərinin hipotetik olduğunu açıqladı və gələcəkdə bu cür şərhlərdən çəkinəcəyinə söz verdi, baxmayaraq ki, özü də açıqlamalarını geri götürməkdən imtina etdi.
Pekin Takaiçinin sözləri ilə bağlı Yaponiyaya diplomatik etiraz etdi və bu, səyahət xəbərdarlıqlarından və uçuşların ləğvindən tutmuş konsertlərin bloklanmasına, idxal qadağalarına, siyasi mübahisələrə və hərbi qarşıdurmalara qədər bir sıra hadisələrlə kəskinləşən böhrana səbəb oldu.
Bu arada, Yaponiyanın hakim Liberal Demokrat Partiyasının (LDP) liderləri və siyasətçilərinin İkinci Dünya Müharibəsi müharibə cinayətlərində məhkum edilmiş yüksək rütbəli hərbi məmurların məzarlarının yerləşdiyi mübahisəli Yasukuni Məbədinə etdiyi ziyarətlər və təqdimatlar Çinin sərt reaksiyalarına səbəb olmağa davam edir.
Şayəstə
