Stanford Universitetinin yeni bir araşdırması, qocalmanın hər il bərabər sürətlə irəliləyən yavaş bir proses olmadığını; əksinə, 44 və 60 yaşlarında iki böyük bioloji dəyişiklik dalğası ilə baş verdiyini ortaya qoydu.
Elchi.az xəbər verir ki, qocalma prosesini molekulyar səviyyədə araşdıran alimlər, insan bədəninin müəyyən dövrlərdə əsasən “sürət dəyişdirdiyini” aşkar etdilər. 25 ilə 75 yaş arasında 108 könüllüdən götürülmüş minlərlə bioloji nümunə (RNT, zülallar və mikrobiomlar) üzərində aparılan araşdırma, qocalma əlamətlərinin bu iki kritik yaşda zirvəyə çatdığını göstərdi.
Tədqiqata görə, araşdırılan molekulların 81%-i bu iki yaş dövrünün ən azı birində köklü dəyişikliklər göstərir. Dəyişikliklərin məzmunu yaşdan asılı olaraq dəyişir:
44 yaş dalğasında, xüsusən də spirt, kofein və yağ (lipid) mübadiləsi ilə əlaqəli molekullarda əhəmiyyətli dəyişikliklər müşahidə olunur. Bundan əlavə, ürək-damar xəstəlikləri və əzələ və dəri quruluşunun pisləşməsi bu yaşda sürətlənir.
60 yaş dalğasında immun sisteminin tənzimlənməsi, böyrək funksiyaları və karbohidrat mübadiləsi ön plana çıxır. Ürək-damar xəstəlikləri və dəri-əzələ dəyişiklikləri də bu mərhələdə təsirini davam etdirir.
Tədqiqatın ən təəccüblü nəticələrindən biri də 44 yaşında baş verən dəyişikliyin yalnız qadınlara xas olmamasıdır. Alimlər əvvəlcə bu sıçrayışı qadınlarda menopoz prosesi ilə əlaqələndirsələr də, eyni molekulyar dəyişikliyin kişilərdə də eyni yaşda baş verdiyi aşkar edilmişdir. Bu, dəyişikliyin hormonal proseslərdən daha çox daha dərin bioloji amillərə əsaslandığını sübut edir.
Niyə vacibdir?
Stanford Universitetinin genetika üzrə mütəxəssisi Maykl Snayder tapıntıların əhəmiyyətini vurğulayaraq deyir: “Biz zamanla tədricən dəyişmirik; həqiqətən dramatik dönüş nöqtələrimiz var”. Bu kəşf sayəsində Alzheimer və ürək xəstəliyi kimi yaşla əlaqəli xəstəliklərin müəyyən yaşlardan sonra niyə qəfil artdığını daha yaxşı başa düşmək mümkün olacaq. Mütəxəssislər bildirirlər ki, həyat tərzinə (qidalanma, idman və s.) daha çox diqqət yetirmək, xüsusən də insan 40 və 60 yaşlarına yaxınlaşdıqca vacibdir.
Şayəstə
