İsraillə İran arasında atəşkəs imzalansa da, Çindəki strateqlər mümkün ikinci müharibə ssenarisi ilə bağlı təhlillər hazırlayır. Pekinə görə, ikinci münaqişə baş verərsə, müharibə daha uzun və daha yorucu olacaq; hər iki ölkə iqtisadi dağıntı ilə üzləşəcək. Çin bu məsələdə Tehrana dəstəyini “qırmızı xətt” kimi müəyyənləşdirib.
Elchi.az xəbər verir ki, Çinin ən nüfuzlu diplomatiya və siyasət jurnalı olan Caijing-də dərc olunan təhlilində dünya şöhrətli çinli politoloq Zhu Zhaoyi Pekinin Yaxın Şərqdəki hadisələrə baxışı və başqa bir mümkün müharibədə nələrin baş verə biləcəyi haqqında yazıb. Çində bütün bürokratik və diplomatik kanallar vasitəsilə yayılan və yüksək səviyyəli rəsmilər tərəfindən tez-tez yazılan media orqanındakı təhlildə Pekinin üç variantı nəzərdən keçirdiyi bildirilir. Müvafiq olaraq, ən yüksək ehtimal İsrail və İranın ikinci müharibədə uzun sürən və idarə olunan münaqişələrlə üzləşməsi və nəticədə iqtisadi dağıntı ilə üzləşməsidir. Çində isə mümkün yeni gərginlik halında iki qırmızı xətt var: Rejim dəyişikliyi qəbuledilməzdir və Tehrana nüvə təhlükəsizliyi yardımı davam edəcək. Budur o təəccüblü imkanlar:
İQTİSADİ MƏHV
İsrail və İran arasında növbəti mümkün müharibə vəziyyətində, əvvəllər yaşananlara bənzər proses təkrarlanacaq. Pekinə görə, yeni münaqişənin uzunmüddətli, dağıdıcı məhvetmə müharibəsinə çevrilmə ehtimalı 60 faizdir. Pekinə görə baş vermə ehtimalı yüksək olan bu ssenaridə tərəflər ilkin olaraq bir-birlərinə dağıdıcı ziyan vuracaqlar. İranın hava hücumundan müdafiə sistemləri yəqin ki, Rusiya və Çin tərəfindən gücləndiriləcək və İran da İsraili iqtisadi cəhətdən köhnəltməyə çalışacaq. Heç bir ölkə hərtərəfli müharibəyə səbəb olacaq qırmızı xətləri keçməyəcək. Rusiya İrana kəşfiyyat dəstəyi, ABŞ isə İsrailə hava bombardmanı dəstəyi verəcək. Bu proses hər iki ölkəni iqtisadi məhv olma ehtimalına yaxınlaşdıracaq.
İSRAİL DÖNƏ BİLMƏYƏCƏK
Bu ehtimalda İsrailin müharibə xərcləri də ölkəni gərginləşdirəcək. Məsələn, İsrailin bir gecəlik hava hücumundan müdafiə xərcləri 1,4 milyard civarında olsa da, onun illik müdafiə büdcəsinin böyük hissəsi növbəti münaqişədə iki həftə ərzində əriyəcək. İran isə proksi müharibələr və zamana yayılan taktikalarla prosesi davam etdirəcək və İsrailə təzyiq strategiyasına əməl edəcək. Növbəti münaqişədə İran da qlobal neft qiymətlərini alt-üst edəcək qərarlar verməkdən çəkinməyəcək. İkinci silah çağırışına görə İsrailin yüksək texnologiya və KOBİ sektorlarında ciddi əmək və iflas riskləri yaranacaq.
Şayəstə Hüseynova
