Sakit okean adaları ölkəsi olan Ficidə HİV hallarının sürətlə artması hökuməti tədbir görməyə sövq edib. Ölkədə HİV məsələsi “milli böhran” elan edilib; UNAIDS-in məlumatlarına görə, 2010-2025-ci illər ərzində yeni yoluxma hallarının sayı 12 dəfə artıb. Rəsmilər qeyd edirlər ki, qorunmasız cinsi əlaqə və venadaxili narkotik istifadəsi epidemiyanın yayılmasında mühüm rol oynayır.
Elchi.az xəbər verir ki, son illərdə HİV hallarının sürətlə artması səbəbindən Ficidə həyəcan vəziyyəti yaranıb. Ficinin Səhiyyə və Tibbi Xidmətlər Naziri Ratu Atonio Lalabalavu HİV problemini ölkə miqyasında “milli böhran” elan edib və epidemiya ilə mübarizə üçün yeni tədbirlərin həyata keçiriləcəyini bildirib. Birləşmiş Millətlər Təşkilatının HİV/QİÇS üzrə Birgə Proqramı (UNAIDS) də hökumətin bu qərarını dəstəkləyib.
Xəstəlik hallarının sayı 12 dəfə artıb
UNAIDS-in məlumatına görə, Fici qlobal miqyasda yeni HİV yoluxma hallarının ən sürətlə artdığı ölkələrdən birinə çevrilib. Hesablamalara əsasən, 2010-2025-ci illər arasında yeni yoluxma halları 12 dəfə artıb.
2025-ci ildə ölkədə təxminən 9100 nəfərin HİV ilə yaşadığı təxmin edilsə də, onlardan yalnız 39 faizi öz HİV statusundan xəbərdar olub. Antiretrovirus terapiyaya çıxış səviyyəsi isə cəmi 22 faiz təşkil edir.
Fici Səhiyyə Nazirliyinin rəsmi məlumatları da vəziyyətin miqyasını ortaya qoyur. 2025-ci ildə ölkədə 2016 yeni HİV diaqnozu qeydə alınıb. Bu rəqəm 2024-cü ildə qeydə alınan 1583 halla müqayisədə 27 faizlik artım deməkdir. 1989-2025-ci illər ərzində qeydə alınan ümumi HİV diaqnozlarının sayı 5676-ya çatıb. Nazirlik bildirir ki, son artım həm yoluxma hallarının çoxalması, həm də test və monitorinq sistemlərinin genişləndirilməsi ilə bağlıdır.
Narkotik istifadəsi böhranı dərinləşdirir
Rəsmilərin xüsusi vurğuladığı əsas məsələlərdən biri venadaxili narkotik istifadəsidir.
Məlum olub ki, yoluxma yolu müəyyən edilən halların yarıdan çoxu cinsi yolla ötürülüb, 42 faizdən çoxu isə venadaxili narkotik istifadəsi ilə əlaqəlidir. *The Guardian* həmçinin qeyd edir ki, ölkədə metamfetamin istifadəsinin artması və təhlükəsiz olmayan inyeksiya təcrübələri böhranı daha da dərinləşdirir.
Hər 60 yetkin şəxsdən biri
Böhranın miqyasını əks etdirən ən diqqətçəkən göstəricilərdən biri əhali arasında yayılma səviyyəsidir. Ficinin Səhiyyə Naziri Lalabalavunun açıqladığı təxminlərə görə, ölkədə hər 60 böyük yaşlı insandan biri HİV ilə yaşayır. Beş il əvvəl bu rəqəm təxminən hər 167 böyük yaşlı insandan birini təşkil edirdi. Hamilə qadınlar arasında HİV-in yayılma səviyyəsinin təxminən hər 50 nəfərdən birində olduğu bildirilib.
Hökumət yeni tədbirlər görəcək
“Milli böhran” elan edildikdən sonra, siyasət və əməliyyatlarla bağlı maneələri aradan qaldırmaq məqsədilə xüsusi hökumət alt komitəsi yaradılıb.
HİV testləri və müalicə imkanlarının genişləndirilməsi, virusun qarşısının alınması üçün PrEP-ə (yoluxmadan əvvəl profilaktika) çıxışın artırılması, həmçinin stiqma və ayrı-seçkiliklə mübarizə aparılması planlaşdırılır. Bundan əlavə, təhlükəsiz iynə və şpris proqramının həyata keçirilməsi üçün parlamentə qanunvericilik dəyişikliklərinin təqdim edilməsi gözlənilir.
UNAIDS-in icraçı direktoru Vinni Byaniyima Ficidəki vəziyyətin HİV/QİÇS təhlükəsinin bitmədiyini göstərən mühüm bir əlamət olduğunu bildirib və ölkələrin səhiyyə sistemlərini sürətlə dəyişən epidemiyalara qarşı hazır vəziyyətdə saxlamalarının vacibliyini vurğulayıb.
Şayəstə
