Son günlər manatın ABŞ dollarına nəzərən Mərkəzi Bankın (AMB) bu ilin fevralın 21-də müəyyən etdiyi 1 $ = 1.05 AZN məzənnədən cüzi də olsa kənara çıxması hökumətin Milli Məclisə seçkilərdən sonra guya, yenidən kəskin devalvasiyaya gedəcəyi haqda fikir irəli sürənlər üçün bir növ “əlavə istinad yerinə” çevrilib.

Halbuki, heç bir ciddi dəyişiklik baş verməyib və manatın əslində, hər hansı bir şəkildə ucuzlaşdığından da söhbət gedə bilməz.

Bəs, nə baş verir? Bu reportajdan da göründüyü kimi, əhalidə dollarla bağlı ajiotaj var. Səbəb nədir?

Əvvəla, ABŞ dolları dünyanın hər yerində bahalaşır. Bunu isə 2 əsas səbəb şərtləndirir: birincisi, neftin qiymətinin aşağı olması, ikincisi, ABŞ iqtisadiyyatının müsbət istiqamətdə inkişafı.

Birinci barədə qeyd edək ki, neftin ucuz olması fonunda ABŞ dollarının məzənnəsinin möhkəmlənməsi adi haldır və bunun sözügedən pul vahidinin dünyanın 1 nömrəli aparıcı valyutası olmasından irəli gəldiyi aydın məsələdir. Belə ki, neftin dəyəri düşdükdə investorlar məhz dollara və qızıla meyl edirlər.

ABŞ iqtisadiyyatında müsbət inkişaf templərinə gəldikdə isə, təkcə oktyabrda adı çəkilən ölkədə 271 min yeni iş yeri açılıb. Bu da keçən ilin dekabr ayından bəri ən yüksək rəqəmdir. Nəticədə işsizlik səviyyəsi 0,1 % aşağı enməklə 5 %-ə düşüb ki, bu da 2008-ci ilin aprel ayından keçən dövr ərzində ən aşağı səviyyədir.

Sual yarana bilər ki, nəyə görə işsizlik göstəricisini qeyd etdik? Ona görə ki, hər hansı bir ölkənin iqtisadiyyatında yeni iş yerlərinin açılması tendensiyası varsa və bu, əgər, ardıcıl olaraq müşahidə edilirsə deməli, orada inkişaf var.

Yeri gəlmişkən, ABŞ-ın əmək statistikası Bürosunun məlumatlarına əsasən qeyd etdiyimiz bu rəqəmlər ölkə iqtisadiyyatının kənd təsərrüfatı sahəsi üzrə müvafiq göstəriciləri əhatə etmir. Elə bütün bunlara görə də, sözügedən ölkənin mərkəzi bankı sayılan Federal Ehtiyat Sisteminin (FES) nəhayət, gələn ay kreditlər üzrə baza faiz dərəcəsini artırmaq haqda qərar verəcəyi bildirilir.

Digər tərəfdən, təkrar edirik: manat əslində, ucuzlaşmayıb. AMB tərəfindən bu ilin fevral ayının 21-də müəyyən edilən 1 $ = 1.05 AZN məzənnəsindən sonra dolların manata nəzərən bir ara hətta 0,0014-0,0037 bənd dəyərə qədər yüksəldiyi qeydə alınıb. Belə ki, bu ilin aprelin 13-də məzənnə 1 $ = 1,0537 səviyyəsində qeydə alınmışdı ki, aprelin 14-də isə 1 $ = 1,0514 oldu. Bu, həmin vaxt idi ki, AMB-in fevralın 21-də 34 %-lik devalvasiya qərarından sonra ölkədə ABŞ dollarına tələbatda “aclıq” yaranmışdı. Hansı ki, may ayında bu tendensiya səngidi.