İlham Əliyev: “Münaqişənin uzanması həm də dini ayrı-seçkilikdən qaynaqlanır”

***

“1990-cı illərin əvvəllərində Ermənistanın Azərbaycana qarşı təcavüzü nəticəsində ölkəmizin beynəlxalq səviyyədə tanınmış ərazisinin 20 faizi işğal olunub, xalqımız etnik təmizləməyə məruz qalıb, bir milyondan artıq azərbaycanlı qaçqın və məcburi köçkün vəziyyətinə düşüb. İşğal olunmuş torpaqlarda bütün iqtisadi və sosial infrastruktur, mədəniyyət abidələri, o cümlədən məscidlər dağıdılıb”. Bunu Azərbaycan prezidenti İlham Əliyev Tehrana səfəröncəsi İranın Radio-Televiziya Şirkətinə müsahibəsində “Qarabağ münaqişəsinin həllində Minsk Qrupunun vasitəçilik fəaliyyətini necə dəyərləndirirsiniz, münaqişənin həlli üçün İslam və region ölkələrinin imkanlarından istifadə etmək barədə fikriniz nədir” sualını cavablandırarkən bildirib.

Prezident daha sonra deyib: “Ermənistan BMT başda olmaqla, dünyanın aparıcı təşkilatlarının işğal altında olan torpaqların azad olunmasını tələb edən qərar və qətnamələrini yerinə yetirməkdən boyun qaçırır. Təəssüf ki, dünya birliyi bu günədək problemin beynəlxalq hüquq norma və prinsipləri çərçivəsində həllinə nail olmaq üçün Ermənistana qarşı heç bir real təsir mexanizmi tətbiq etməyib, o cümlədən münaqişənin tənzimlənməsi məqsədilə yaradılmış Minsk Qrupu həmsədrlərinin fəaliyyəti də indiyədək heç bir nəticə verməyib.

Əminliklə demək olar ki, işğal faktının 20 ildən artıq davam etməsinə hazırda dünyada müşahidə olunan ikili standartlar siyasətinin də təsiri az deyil. Faktlar sübut edir ki, beynəlxalq birlik dünyanın ayrı-ayrı nöqtələrində baş verən oxşar hadisələrə selektiv yanaşma nümayiş etdirir. Bəzi hallarda işğal faktı kəskin qınanmaqla yanaşı, həm də problemin həlli üçün ciddi təsir mexanizmləri işlənib hazırlanır və qısa zamanda tətbiq edilir. Təəssüf ki, Ermənistan-Azərbaycan, Dağlıq Qarabağ münaqişəsinə gəldikdə, passiv yanaşma müşahidə olunur və münaqişə tərəfləri – işğalçı ilə işğala məruz qalana eyni münasibət göstərilir. Bu ədalətsizlik həm də müsəlman dövləti olduğu üçün Azərbaycana qarşı nümayiş etdirilən fərqli yanaşmadan – dini ayrı-seçkilikdən qaynaqlanır. Biz beynəlxalq hüquqa bu qədər açıq hörmətsizliyi, işğalçılıq siyasətinə bu qədər aşkar bəraət qazandırmaq cəhdini anlaya bilmirik”.

Azərbaycan prezidenti həmçinin İslam ölkələrinin, o cümlədən İranın həm beynəlxalq təşkilatlar, həm də ikitərəfli çərçivədə davamlı olaraq Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü dəstəklədiyini qeyd edib: “Bunu həm ölkələrimiz arasında qardaşlıq, dostluq münasibətlərinin təzahürü, həm də İranın beynəlxalq hüququn aliliyinə münasibəti kimi qiymətləndiririk. İslam Konfransı Təşkilatının çoxsaylı qərar və qətnamələrində Ermənistanın işğalçılıq siyasəti pislənmiş və işğal faktına son qoyulması tələb olunub. Biz Ermənistan-Azərbaycan, Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin ədalətli, beynəlxalq hüquq norma və prinsipləri çərçivəsində həllinə yönəlmiş bütün səyləri, həmçinin İslam və region dövlətlərinin təklif və təşəbbüslərini dəstəkləyir və yüksək qiymətləndiririk. Münaqişənin ədalətli həlli sahəsində bundan sonra daha fəal dəstəyin göstəriləcəyinə inanırıq”.

***

Qarabağ probleminin həllinə gizli xristian təəssübkeşliyi ilə yanaşı, Rusiya amili də eyni dərəcədə tormozlayıcı təsir göstərir (Əfsus ki, Ermənistanın tərəfdaşı müsəlman İran da o sırada yer alıb – formal olaraq ölkəmizin ərazi bütövlüyünü tanısa da). Təsadüfi deyil ki, əhalisi əsasən xristian olan Gürcüstanın ərazilərinin işğalı da məhz bu faktora görə uzanır. Ermənistana gəlincə isə Moskva işğalçının əsas varlıq qarantı, 1 nömrəli hərbi-siyasi müttəfiqi olaraq qalır. Buna son olaylar şübhə yeri saxlamadı.

Belə ki, ötən həftə Rusiyanın 200 milyon dollar kredit həcmində işğalçı Ermənistana müasir silah-sursat verəcəyi bəlli oldu. İmzalanmış müqaviləyə əsasən, Moskva İrəvana güzəştli qiymətlərlə əlavə olaraq, aşağıdakı silahları verəcək: “Smerç” reakiv yaylım atəşi sistemləri və onun sürsatları, “İgla-S” zenit-raket sistemləri, yerüstü radiotexniki kəşfiyyat kompleksi “Avtobaza-M”, “TOS-1A” ağır odatanları, “9M113M” idarəolunan raketləri, “RPG-26″ qumbaraatanları, Draqunov snayper tüfəngləri, ”Tiqr” zirehli avtomobilləri, mühəndis və rabitə vasitələri.

Bu fakt Türkiyə baş naziri Əhməd Davudoğlunun Kiyevdə verdiyi bəyanatın ciddiliyini və aktuallığını yenidən ortaya qoyur, Kremlin Azərbaycan ərazilərini işğal eləmiş Ermənistanın əsas himayədarı olduğu və arxasında dayandığına şübhə yeri saxlamır. Bir daha öz təsdiqini tapır ki, Rusiya Azərbaycan ərazilərini işğal eləmiş Ermənistanın arxasında möhkəm dayanıb və onu silahlandırmaqda davam edir. Hərçənd rəsmi Moskva bunu bir qayda olaraq, Azərbaycanla hərbi balansı qorumaq niyyəti ilə bağlayır.

***

Tanınmış rusiyalı hərbi-siyasi ekspert Alekandr Xramçixin də bu faktı Kremlin balans yaratmaq istəyi ilə izah edir. Onun sözlərinə görə, Rusiya-Türkiyə münasibətlərinin kəskinləşməsi fonunda Kreml həm də Ankara müharibə variantında öz potensial müttəfiqini gücləndirmək hədəfi güdür.

Azərbaycan tərəfində bu silah sövdələşməsinin narazılıq yarada biləcəyi ilə bağlı suala onun cavabı belə olub: “Rusiya Azərbaycana da eynilə bu cür hərbi texnika, həmçinin başqa silahlardan satıb. Özü də olduqca böyük sayda. Bu, təkcə Ermənistanda deyil, həm də Rusiyada qeyri-adi təəssürat yaradıb, çünki Ermənistan Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatının üzvüdür, Azərbaycan isə yox. İndi qismən də olsa, hərbi balansın bərpası baş verir”.

Hərbi-siyasi ekspert son vaxtlar Moskvanın Gümrüdəki 102 saylı bazanı gücləndirməsinin səbəbinə də özünəməxsus şəkildə aydınlıq gətirib. Onun sözlərinə görə, şimal qonşumuz bununla həm Ermənistanın müdafiəsini, həm də Türkiyəyə qarşı sipəri gücləndirir.

***

Bu üzdən Azərbaycan, Türkiyə və Gürcüstan regionda vahid xarici siyasət və ortaq müdafiə-təhlükəsizlik kursu izləmək zorundadır. NATO üzvü və regional supergüc olaraq Türkiyənin üçtərəfli hərbi-siyasi əməkdaşlıq formatlarında iştirakı bu formatlara xüsusi çəki verməklə, Rusiya-Ermənistan ittifaqının bölgəyə yönəlik təhdidlərinə qarşı güclü sipər olardı.