Dirijor Nəsibə Cəfərova gənc yaşına baxmayaraq, musiqiyə olan dərin sevgisi və peşəkarlığı ilə fərqlənir. O, səhnədəki enerjisi, zərifliyi və dəqiqliyi ilə həm musiqiçiləri, həm də tamaşaçıları valeh edir.
Klassik musiqiyə yeni baxış gətirən gənc dirijorla bu dəfə sənət yolundan, qarşılaşdığı çətinliklərdən və gələcək planlarından danışacağıq…
– Nəsibə xanım, dirijor olmaq arzusu sizdə necə formalaşdı?
– Dirijor olmaq arzusu məndə uşaqlıqdan formalaşıb. Musiqiyə atdığım ilk addımlardan bu arzu məndə yaranıb. Ailəm musiqiçi olmasa da anamın musiqi istedadı var. O, bu istedadı mənə və qardaşıma ötürüb. İlk olaraq dirijor olmağı düşünməsəm də, hamı kimi fortepiono şöbəsinə qəbul oldum. İlk dəfə Bax, Haydın, Bethovendən ifa etməyə başladım. Amma hardasa milli musiyə olan sevgim, milli köklərə olan bağlılığım məni musiqiyə həm yaxınlaşdırdı, həm də başqa bir istiqamətdə doğmalaşdırdı. Zamanla anladım ki, mən məhz xalq çalğı alətlərinin dirijoru olaraq musiqiyə yaxın ola bilərəm, xalq musiqisini gözəl duya bilərəm və arzuladığım kimi milli ruhda formalaşa bilərəm
– İlk dəfə orkestrin qarşısına keçdiyiniz anı xatırlayırsınızmı? Hissləriniz necə idi?
– Əlbəttdə ilk dəfə orkestr qarşısında çıxış etmək həyəcanlı bir an idi. Ümumiyyətlə məsuliyyət olmasa həyəcan olmaz. Ən dahi şəxslər belə orkestr qarşısında çıxış edərkən həyəcanlarını gizlətməyiblər. Dirijorluğa maraq yaranmağımın səbəbi Üzeyir bəy Hacıbəyliyə , Niyaziyə olan sevgimdir . Həyəcanlı olmaq məsuliyyətin nə dərəcədə güclü olmasından xəbər verir.
– Ailəniz və yaxınlarınız bu seçimdə sizi necə dəstəklədi?
– Öncədən qeyd etdiyim kimi, anamın musiqiyə olan həvəsi bizdə maraq yaradıb. Anamın dəstəyi çox böyük olub. Ümumiyyətlə, demokratik ailədə böyümüşəm. Seçimlər həmişə bizə buraxılır. Yetər ki seçimlər doğru olsun.
Atamında seçimi mənə qarşı həmişə müsbət idi. O da arzulayırdı ki, dirijor olum və
səhnələrdə çıxış edim.
– Bir dirijor üçün nəzəri biliklər, yoxsa daxili hiss, hansı daha önəmlidir?
– Nəzəri biliklər olmasa ümumiyyətlə musiqiçi kimi formalaşmaq çətindir. Dahi Üzeyir bəy Hacıbəyli özü deyirdi ki, istedadın yarısı çalışmaqdır. İnsan istedadlı doğula bilər, potensiallı ola bilər, amma nəzəri bilgilərinin olması vacib şərtlərdəndir. Dirijorun gözəl instiuasiyası olmalıdır. Bəzən elə olur bir neçə gün, hətta bir neçə saat ərzində hər hansı bir əsərin ifasında dirijorluq edib orkestrə ötürməlisən. Alətləri hiss etmək və yönətmək üçün mən bunu hiss etməliyəm. Burada intuisiya çox vacibdir.
– Orkestr üzvləri ilə münasibət qurmaqda ən vacib cəhət nədir?
– Deyərdim ki, ən vacib cəhət onları məsuliyyətə səsləməkdir. Onlarda psixoloji məsuliyyət hissini yaratmaq lazımdır. Orkestrdə hər bir kəs bilməlidir ki, kütləyə xidmət etdiyi halda solo ifaçı olmasa belə onun ifasında buraxılan cüzi bir səhv digər ifaçıya da təsir edə bilər. Məsuliyyət hissi orkestrdə hər bir ifaçıda olarsa, fundamental bir iş ortaya qoyulur. Ən əsası məsuliyyətli müəllimə qarşı məsuliyyətli şagird dialoqunu qurmaqdır. Zənnimcə elə ən böyük cəhət də budur.
– Konsert zamanı ən çox nəyə diqqət yetirirsiniz — emosiyaya, texnikaya, yoxsa intonasiyaya?
– Əlbətdə hər bir şeyə diqqət yetirmək lazımdır. Dirijor bir lider və rəhbəridir. Hesab edirəm ki, dirijor birinci növbədə öz emosialarını nəzərətda saxlamalıdır. Eyni zamanda dirijorun təcrübəsi olmalıdır. Orkestrdə düzgün intonasiyanın ötürülməsi vacib şərtdir.Çünki musiqinin düzgün strukturu, intonasiyası, dinləyiciyə düzgün ötürüldükdə yalnız bu zaman bəstəkarın bədii ideyası dinləyici üçün aydın olur.
– Qadın dirijor kimi bu sahədə hansı çətinliklərlə qarşılaşırsınız?
– Qadın olmaq ümüumiyyətlə çətin məsuliyyətdir. Qadın anadır, qadın müəllimdir, həyat yoldaşıdır. Qadın bir çox funksiyaları həyata keçirən şəxsdir. Hətta ibtidai icma quruluşuna nəzər salsaq, ana xaqanlığı ilə başladığını görərik. Dirijorluqda da qadın rolu çətin, məsuliyyətli və şərəflidir. Orkestrdə yeniyetmələr var. Burda xüsusi davranmaq vacibdir. Onlara ana qayğısı ilə yanaşmaq şərtdir. Onlarla ümumi psixoloji münasibət qurmalısan. Onları anlamalısan.
– Sizi ən çox hansı bəstəkarlar və ya əsərlər ilhamlandırır?
– Azərbaycan professional musiqisinin banisi Üzeyir bəy Hacıbəyli və onun davamçları görkəmli bəstəkarlarımız Fikrət Əmirov, Səid Rüstəmov, Niyazinin eləcədə daha cavan nəsil Ramiz Mirişlinin, Sərdar Fərəcovun əsərləri məni ruhlandırır. Çünki bu bəstəkarlarda milli ruh, milli məqamlar daha güclüdür və hesab edirəm ki, həmin bəstəkarlar həm emosional olaraq yaxindir, həmdə onların xalq çalğı alətləri orkestrinə olan münasibəti ,orkestri duyma bacarığı bir tərəflidir.
– Gələcəkdə hansı səhnələrdə çıxış etmək, hansı orkestri idarə etmək arzunuz var?
– Bu barede hələ ki, danışmaq üçün yetərincə təcrübə yığmaq lazımdır. Əlbətdə istəyərəm ki, nəinki ölkə daxili, həmçinin ölkə xaricində də bizim orkestr tanınsın. İlk adddımlarımı atmışam. Özbəkistandakı çıxışım böyük rəğbət qazandı. Ölkə daxilində Üzeyir Hacıbəylinin ev muzeyində konsertim baş tutdu. Rəşid Behbudov adına uşaq və Mahnı teatrında və bir çox tədbirlərdə orkestrimlə yüksək səviyyədə çıxışlar etdik.
Gələcəkdə çox istərdim ki, nəinki türk dövlətlərində, qərb ölkələrində də çıxışlarımız olsun. Bu, mənim böyük arzumdur. Vətənimizi xaricdə təmsil etmək hər bir vətəndaşın, xüsusilə bizim kimi vətəndaşların borcudur.
– Dirijor Nəsibə Cəfərovanı 10 ildən sonra necə görürsünüz?
– On il sonra dirijor Nəsibə Cəfərovanı sənətşünaslıq üzrə fəlsəfə doktoru, dosent, Orkestr dirijoru kimi görürəm. Lakin hunlar mənim arzularımdır. Arzulara doğru getmək isə əsas hədəflərimdən biridir.
Söhbətləşdi: Havar Şəfiyeva
