Avstriya Elmlər Akademiyası ilə əlaqəli CeMM Molekulyar Tibb Tədqiqat Mərkəzi və Vyana Universitetinin əlaqəli qurumları tərəfindən aparılan tədqiqat insan orqanlarının fərqli sürətlə qocaldığını ortaya qoyub.
Elchi.az xəbər verir ki, Nature Medicine jurnalında dərc olunan tədqiqatda, toxuma nümunələrinin mikroskopik görüntülərindən orqanların bioloji yaşını hesablamaq üçün süni intellektlə işləyən “toxuma saatları” hazırlanmışdır.
Genotip-Toxuma İfadəsi Layihəsinin (GTEx) bir hissəsi olaraq, 983 nəfərdən 40 müxtəlif toxuma növünün 25.000-dən çox yüksək qətnaməli rəqəmsal görüntüsü araşdırılmışdır. Tədqiqatda istifadə edilən kompüter görmə modelləri toxuma strukturundakı dəyişikliklərin xronoloji yaşla deyil, birbaşa bioloji yaşlanma ilə əlaqəli olduğunu müəyyən etmişdir.
İşlənib hazırlanmış toxuma saatları orqanların bioloji yaşını orta hesabla 4,9 il səhv fərqi ilə qiymətləndirmişdir.
Tədqiqat nəticəsində ağciyərlərin, böyrəklərin, mədəaltı vəzinin və böyrəküstü vəzilərin 20-40 yaşları arasında erkən qocalma əlamətləri göstərə biləcəyi, digər toxumaların isə fərqli prosesləri izlədiyi qənaətinə gəlinmişdir. Uşaqlıq toxumasında xüsusilə nəzərə çarpan qocalma əlamətləri menopoz zamanı aşkar edilmişdir.
Qeyd olunub ki, böyrək çatışmazlığı birdən çox toxumada qocalmanı sürətləndirir, diabet isə xüsusilə mədəaltı vəzində qocalmanı sürətləndirir.
Tədqiqatçılar həmçinin orqan əsaslı bioloji yaşı yalnız qan analizləri vasitəsilə toxumalardakı qocalma əlamətlərini qan nümunələri ilə uyğunlaşdırmaqla proqnozlaşdıra bilən modellər hazırlayıblar.
İzah edilib ki, bu qan əsaslı göstəricilər Alzheimer, Kron xəstəliyi, kistik fibroz, vaskulit, diabet və insult kimi xəstəliklərlə əlaqəli qocalma modellərini aşkar edə bilər.
Gələcəkdə oxşar metodların adi qan analizləri vasitəsilə orqan sağlamlığını və xəstəlik proseslərini izləmək üçün istifadə edilə biləcəyi düşünülür.
Şayəstə
