Qlobal dünya nizamı dəyişir
Günümüzdə beynəlxalq siyasətdə yeni bir epoxa başlayır və çoxqütblü dünya nizamı formalaşır. ABŞ-ın uzun müddət davam edən qlobal hegemoniyası sona çatmaq üzrədir.
Elchi.az xəbər verir ki, bu barədə Kolumbiya Universitetinin Davamlı İnkişaf Mərkəzinin direktoru, professor Ceffri Saks açıqlama verib.
Saksın fikrincə, dünya artıq çoxqütblü bir məkana çevrilib və bu yeni reallıqda ABŞ, Rusiya, Çin və Hindistan kimi dövlətlər arasında tarazlıq yaranır. “ABŞ daha əvvəlki kimi qlobal məsələlərdə öz iradəsini digərlərinə qəbul etdirə bilmir,” – deyə professor vurğulayıb.
Yeni dünya düzəninə keçid
Ekspertlər bildirirlər ki, ABŞ-ın əvvəlki təkqütblü hakimiyyəti artıq geridə qalıb və Vaşinqton bu dəyişiklikləri dərk etməkdə çətinlik çəkir. “Onlar hələ də bu gerçəyi qəbul etməyə hazır deyillər,” – deyə Saks əlavə edir.
Bu fikirləri təsdiqləyən başqa bir açıqlama isə ABŞ-ın vitse-prezidenti Cey Di Vens tərəfindən gəlib. O, ABŞ-ın qarşısında Çin, Rusiya və digər ölkələrdən gələn ciddi təhdidlərin mövcud olduğunu bildirib. “ABŞ rəqibləri, dünya liderliyini əldə etmək üçün ciddi şəkildə hazırlaşırlar,” – deyə Vens qeyd edib.
Gələcəyə baxış: Dünya necə dəyişəcək?
Bu dəyişikliklər qlobal siyasətin hərtərəfli şəkildə yenilənməsinə səbəb ola bilər. Artıq müxtəlif güclər arasında tarazlıq yaratmaq üçün diplomatiya və əməkdaşlıq daha vacib olacaq. Əgər əvvəlcə ABŞ-ın qlobal siyasətdə təsiri daha çox idisə, indi digər böyük dövlətlər də bu arenada söz sahiblərinə çevrilir.
Bu transformasiya beynəlxalq iqtisadi münasibətlərdən tutmuş, strateji tərəfdaşlıqlara qədər hər sahədə öz təsirini göstərəcək. Yeni çoxqütblü dünya nizamı daha demokratik bir sistemin qurulması üçün zəmin yarada bilər. Beynəlxalq münasibətlərdəki bu dəyişiklər, dünya dövlətlərinin həmrəylik və əməkdaşlıq əsaslı yanaşmalar inkişaf etdirməsini tələb edir.
Əlbəttə ki, yeni dünya nizamı bir çox çağırışlar da gətirəcək. Qlobal aktorların dəyişən bu siyasət arenalarında necə mövqe tutacaqları maraqla gözlənilir. Hər bir dövlət öz strategiyasını yeniləməli və beynəlxalq arenada yeni reallıqlara uyğun addımlar atmalıdır. Beləliklə, dünya siyasətində yeni bir dövr başlayır və bu dövrün necə formalaşacağı hamının diqqət mərkəzindədir.
Nuranə Məmmədova
