Alimlər şəkərin beyində stresli xatirələri gücləndirə biləcəyini aşkar ediblər.
Elchi.az xəbər verir ki, Fransa Milli Elmi Tədqiqatlar Mərkəzinin (CNRS) alimləri stresli bir hadisədən sonra beyinə şəkərin daxil olmasının uzunmüddətli yaddaşın formalaşmasına səbəb ola biləcəyini aşkar ediblər. Tədqiqatın nəticələri Nature jurnalında dərc edilib.
Təcrübələr Drosophila melanogaster meyvə milçəkləri üzərində aparılıb. Həşəratlar müəyyən bir qoxunu xoşagəlməz bir stimul – yüngül elektrik şoku ilə əlaqələndirmək üçün öyrədiliblər. Lakin, davamlı xatirələr yalnız milçəklər təlimdən sonra şəkər qəbul etdikdə formalaşıb.
Tədqiqatçı Pierre-Yves Place-in izah etdiyi kimi, şəkərə həssas neyronlar əsas rol oynayır. Onlar stresli bir təcrübədən sonra məhdud bir müddət – təxminən bir neçə saat ərzində aktivləşirlər. Bu dövrdə şəkər bədənə daxil olarsa, qısamüddətli yaddaşı uzunmüddətli yaddaşa çevirən siqnal zənciri işə düşür. Alimlər aktivləşdirilmiş “şəkər” neyronlarının yaddaşları saxlamaqdan məsul olan beynin sahələrinə məlumat ötürən siqnal molekulu olan tirostimulini ifraz etdiyini aşkar ediblər. Bu siqnalın bloklanması, öyrənmə baş versə belə, sabit yaddaşların formalaşmasını pozdu. Bundan əlavə, tədqiqat göstərdi ki, bu mexanizm enerji prosesləri ilə əlaqəlidir: beyin xatirələri möhkəmləndirmək üçün əlavə enerji tələb edir və şəkər siqnalı onu xərcləmək üçün bir növ “icazə” rolunu oynayır.
Maraqlıdır ki, stresli öyrənmədən sonra milçəklər şirin qidalara artan üstünlük göstərdilər. Bu, stress, yaddaş və yemək davranışındakı dəyişikliklər arasında mümkün əlaqəni göstərir.
Müəlliflər nəticələrin həşəratlarda əldə edildiyini və insanlarda oxşar mexanizmlərin hələ təsdiqlənmədiyini vurğulayırlar. Buna baxmayaraq, tədqiqat stressin emosional həddindən artıq yemək fenomeni də daxil olmaqla, yemək vərdişlərinə necə təsir edə biləcəyinə dair yeni bir izahat təqdim edir.
Şayəstə
