Qrenlandiya yavaş-yavaş, lakin əminliklə Danimarkadan müstəqilliyini elan etməyə doğru irəliləyir.
Elchi.az xəbər verir ki, Qrenlandiya iyunun əvvəlində yerli əhalinin Danimarkadan müstəqilliyə doğru mühüm addım kimi qiymətləndirdiyi konstitusiya layihəsini təqdim edib.
On il əvvəl bu çox diqqət çəkməzdi. Bu gün Rusiya ilə ABŞ arasındakı münaqişə strateji mövqedə yerləşən adanı daha da vacib edir. Bununla belə, Qrenlandiyanın keçəcəyi yol aydın olsa da, onun tam suverenlik məqsədinə nə vaxt çatacağı – hətta olub-olmayacağı da müəyyən deyil.
1950-ci illərin əvvəllərindən bəri ABŞ Hərbi Hava Qüvvələri adanın şimal-qərb ucunda Tuledə baza işlədir. Arktika Dairəsindən 1200 kilometr şimalda yerləşən bu baza ABŞ silahlı qüvvələrinin ən şimal bazasıdır. Əvvəlcə Strateji Hava Komandanlığının əfsanəvi B-52 bombardmançı təyyarələri üçün tikilmiş baza illər ərzində erkən xəbərdarlıq raketdən müdafiə sisteminin əsas hissəsinə çevrilmişdir. Thule 2020-ci ildə ABŞ Kosmik Qüvvələrinə inteqrasiya edilib.
NATO-nun qurucu üzvü olan Danimarka ABŞ-ın Qrenlandiyadakı hərbi obyektlərinə hüquqlar verməklə razılaşır, hətta bəzi hallarda yerli sakinlərin zorla çıxarılmasına razılıq verir. Danimarka tərəfinin yeganə tələbi onun bayrağının ABŞ bayrağının yanında dalğalanması olub.
Danimarkanın Qrenlandiya üzərində davamlı nəzarətinin təhlükəsiz olmaya biləcəyi ilə bağlı erkən xəbərdarlıq 2019-cu ildə Donald Tramp adanı satın almağı təklif edəndə gəldi. Axı Amerikanın 19-cu əsrdə Rusiyadan Alyaskanı alması kifayət qədər yaxşı sövdələşmə oldu. Nə oldusa, oldu və Qrenlandiya təklifi qəti şəkildə rədd edildi.
Qrenlandiyanın o zamankı baş naziri Kim Kielsen adasının satılmadığını açıq şəkildə bildirmiş, hətta satılsa belə, təklifin Danimarkaya deyil, Qrenlandiyaya yönəldilməli olduğunu bildirmişdi. Kopenhagendən olan baş nazir Mette Frederiksen də eyni bəyanatla çıxış edib: “Qrenlandiya Danimarka deyil. Qrenlandiya Qrenlandiyadır”.
Özünü usta sövdələşməçi elan edən Tramp, ola bilsin ki, ABŞ-ın əsas strateji aktiv üzərində tam nəzarətini təmin edəcək adamdır. Və ya bəlkə də medianın diqqətini cəlb etmək üçün etdiyi başqa bir qəribə hiylə idi. Səbəb nə olursa olsun, hadisə Danimarka və Qrenlandiya münasibətlərinə işıq saldı.
Nuranə Məmmədova
Son şərhlər