Ağciyər xərçəngi hüceyrələri mutasiyaya uğramış EGFR genini qorumaq və dərmanların təsirindən yayınmaq üçün molekulyar “mühafizəçilərdən” istifadə edir. Bu nəticə ASTAR Molekulyar və Hüceyrə Biologiyası İnstitutunun (ASTAR IMCB) alimlərinin araşdırmasında ortaya çıxıb.
Elchi.az xəbər verir ki, tədqiqat “Science Advances” jurnalında dərc olunub.
EGFR mutasiyaları hüceyrələrin nəzarətsiz böyüməsinə səbəb olur və xüsusilə Cənub-Şərqi Asiyada ağciyər adenokarsinoması hallarının 60 faizə qədərində rast gəlinir. Hədəfli dərmanlar əvvəlcə təsirli olsa da, demək olar ki, bütün xəstələrdə zamanla dərmanlara qarşı davamlılıq yaranır.
Alimlər mutant EGFR zülallarının niyə normal zülallardan daha uzun müddət stabil və aktiv qaldığını araşdırıblar. Məlum olub ki, hüceyrələr ətraf mühiti ATP — enerji molekulu ilə zənginləşdirir. ATP hüceyrə səthindəki P2Y2 reseptorunu aktivləşdirir. Bu reseptor isə integrin β1 zülalını cəlb edərək mutasiyaya uğramış EGFR ətrafında “qoruyucu baryer” yaradır. Bu baryer zülalın hüceyrənin “emal mərkəzinə” düşməsinin qarşısını alır və onun parçalanmasına imkan vermir. Nəticədə şiş böyüməyə davam edir.
P2Y2 və integrin β1-in yüksək səviyyələri ağciyər xərçəngi olan 29 xəstənin şiş toxumalarında aşkar edilib.
“Biz aşkar etdik ki, xərçəng hüceyrələri mutasiyaya uğramış zülalı parçalanmaqdan qorumaq üçün molekulyar “mühafizəçilərdən” istifadə edir”, — deyə tədqiqatın həmmüəllifi doktor Qandi Buopati bildirib.
Bu sistemin laboratoriya modellərində bloklanması mutant EGFR-in demək olar ki, tam itirilməsinə səbəb olub. Bundan əlavə, alimlər brokkoli və kələm növlərində olan təbii bir maddə — kempferolu da sınaqdan keçiriblər. Dərmanlara davamlı şişlərin 24 gün ərzində gündəlik kempferol ilə müalicəsi onların ölçüsünü nəzərəçarpacaq dərəcədə azaldıb, normal EGFR olan hüceyrələrə isə təsir etməyib.
“P2Y2-yə təsir etməklə biz təkcə mutasiyanın özünü deyil, həm də onun sabitliyini qoruyan mexanizmi hədəfə alırıq”, — deyə professor Vanjin Honq izah edib.
Tədqiqatçıların fikrincə, bu yanaşma mövcud preparatları tamamlaya, dərmanlara davamlılığın qarşısını almağa və ya onu zəiflətməyə kömək edə, ağciyər xərçənginin müalicəsi üçün yeni imkanlar aça bilər.
Məryəm
