"ELÇİ"
  • ANA SƏHİFƏ
  • SİYASƏT
  • GÜNDƏM
  • CƏMİYYƏT
  • İQTİSADİYYAT
  • SOSİAL
  • MÖVQE
  • DÜNYA
  • HADİSƏ
  • Əlaqə
RU
EN
No Result
View All Result
"ELÇİ"
  • ANA SƏHİFƏ
  • SİYASƏT
  • GÜNDƏM
  • CƏMİYYƏT
  • İQTİSADİYYAT
  • SOSİAL
  • MÖVQE
  • DÜNYA
  • HADİSƏ
  • Əlaqə
No Result
View All Result
"ELÇİ"
EN RU
No Result
View All Result
Home İQTİSADİYYAT

Süni qiymət artımı ilə mübarizə nədən başlamalıdır | TƏHLİL

29 İyul 2022 - 04:55
in İQTİSADİYYAT
FacebookVatsap

Son vaxtlar tez-tez rastlaşdığımız ifadələrdən biri də “süni qiymət artımı”dır. Biz yüksək çinli şəxslərin dilindən “sünu bahalaşma”ya qarşı tədbirlərin görülməsinin vacibliyi haqda fikirləri çox eşidirik. Amma fakt budur ki, indiyə qədər məsələ ilə bağlı demək olar, heç kim cəzalandırılmayıb, qiymətlər isə təbii, ya süni olmasından asılı olmayaraq, artmaqda davam edir.

Belə vəziyyətdə süni bahalaşmanın qarşısını kəsmək sosial baxımdan son dərəcə vacib əhəmiyyət daşıyır və hökumətin ən vacib qayğılarından olmalıdır. Bəs süni bahalaşma nədir, niyə baş verir və ona qarşı nə etmək olar?!

Bunu da oxuyun

ING Azərbaycanın suveren kredit reytinqinin yüksəldilməsi şərtlərini açıqlayıb

Bakıda iki gün bəzi yollarda hərəkət məhdudlaşdırılacaq, 6 marşrutun sxemi dəyişəcək

Azərbaycanda dövlət orqanlarının kibertəhlükəsizliyi ilə bağlı yeni qaydalar hazırlanacaq

Azərbaycanda süni qiymət artımı problemi ilə geniş şəkildə ilk dəfə 2016-cı ilin devalvasiyası zamanı üzləşmişdik. O zaman dollara nisbətdə manatın dəyəri aşağı salındığından, avtomatik olaraq xaricdən dollarla alınıb, ölkəyə gətirilən mallar da bahalaşdı. Fəqət xeyli nadürüst sahibkar yaranan bahalaşma dalğasından istifadə edərək, dollarla alınmayan malların da qiymətini qaldırdı. O vaxt sadə insanların dilindən məsələn, “Məgər kartof-soğan da dollarla alınır?!” kimi şikayətləri çox eşidirdik.

Həmin il bir neçə sahibkar cəzalandırıldı, amma problemin həllini tapdığını demək olmaz. Əslində məsələ ondan sonrakı dövrdə də həmişə aktual olub. 2019-cu ildə keçirdiyi bir müşavirədə prezident İlham Əliyev süni qiymət artımı ilə bağlı demişdi ki, istehlak bazarına daim nəzarət olmalıdır: “Çünki burada kartel sövdələşmələri də istisna deyil. Əlbəttə ki, biz süni qiymət artımına yol verə bilmərik. Bu sahə daim diqqət mərkəzində olmalıdır”.

Bu il vəziyyət daha mürəkkəbdir. Çünki bütün dünyada qlobal bahalaşma gedir və nəyin təbii, nəyin süni olduğunu müəyyənləşdirmək asan deyil. İrili-xırdalı istənilən sahibkarın qiymət artımına izah vermək üçün əlində “əsası”, yaxud bəhanəsi var: “Hər yerdə belədir”. “Belə”, yəni necə?! Ölkədəki qiymət artımı “idxal inflyasiyası” ilə təndirmi? Yoxsa, xaricdən baha alınan malların üstünə yerli inhisarçılar da öz faizlərini əlavə edirlər? Bunu başa düşmək üçün idxal inflyasiyası ilə daxildəki istehlak qiymətləri indeksinin artımı arasındakı əlaqə daha ciddi şəkildə monitorinq və təhlil olunmalıdır.

Bu ilin fevral ayında baş nazir Əli Əsədov “Azərbaycan Respublikasında antiinflyasiya tədbirlərinin gücləndirilməsi ilə bağlı təxirəsalınmaz tədbirlər haqqında” sərəncam imzalamışdı. Sənədə görə daxili bazarda qiymət manipulyasiyası üzərində nəzarət artırılmalı idi. İnhisarlaşma, bazarların bölüşdürülməsi, razılaşdırılmış qiymətlərin tətbiq edilməsi hallarına qarşı mübarizə, ölkədə sağlam rəqabət mühitinin gücləndirilməsi nəzərdə tutulurdu. Beş ay keçib, amma bu istiqamətdə hansısa uğurdan danışmaq mümkün deyil. Hələ uğur bir qırağa qalsın, hansı işlərin görülməsilə bağlı cəmiyyətə vaxtı-vaxtında məlumat da verilmir.

Ötən ay maliyyə naziri Samir Şərifov demişdi ki, ölkəmizdə görülən antiinflyasiya tədbirləri nəticəsində qiymətlər azalacaq, xüsusilə ərzaq ucuzlaşacaq. Təəssüf ki, bunun da əlamətləri görünmür.

Hər şeydən əvvəl, biz süni qiymət artımı ilə qiymət müxtəlifliyini düzgün fərqləndirməyi bacarmalıyıq. Bəzən tamam səhv yanaşma götürülür və ayrı-ayrı ticarət obyektlərində malların qiymətindəki kiçik fərq “süni qiymət artımı” kimi təqdim edilir. Bu, bazar iqtisadiyyatının prinsiplərindən irəli gələn qiymət müxtəlifliyidir. Problem ondadır ki, mövcud qanunvericilik bunun üçün yumşaq desəm, tam uyğun deyil. Qanunvericiliyə görə süni qiymət artımı – “bazarda əlavə üstünlük əldə etmək məqsədilə qiymətlərlə manipulyasiya edilməsi, qiymətlərin süni şəkildə yüksəldilməsi, azaldılması və ya bir səviyyədə saxlanılmasıdır”. Bu zaman biz kiçik bir mağaza müdirini də məsələn, yumurtanı 10 qəpik baha satdığı üçün “süni qiymət artımına” görə cəzalandıra bilərik. Halbuki, onun bazarla manipulyasiya etmək imkanları praktik olaraq sıfırdır.

Bizim iqtisadi qanunvericilikdə “süni qiymət” anlayışının tam mahiyyətini aça biləcək, bazar iqtisadiyyatı şəraitində onunla mübarizə imkanları yaradacaq normativlər çatışmır. Ona görə də, təklif edirəm ki, süni qiymət artımına qarşı mübarizənin əsaslı, fundamental olması üçün əvvəlcə qanunvericiliyə “əl gəzdirmək” lazımdır. Məsələn, “Haqsız rəqabət haqqında” qanuna “süni qiymət artımı” anlayışını salmaq və onunla effektiv mübarizə üçün metodlar əlavə etmək olar. Nəyəsə qarşı effektiv mübarizə aparmaq üçün əvvəlcə onun dəqiq təyinini verməlisən. Düşünürəm ki, parlament payız sessiyasına toplaşanda gördüyü ilk işlərdən biri bu istiqamətdə olmalıdır.


Əlibala Məhərrəmzadə
İqtisadiyyat elmləri doktoru, professor
Ukrayna Ticarət Evinin direktoru

Previous Post

Süni qiymət artımı ilə mübarizə nədən başlamalıdır | TƏHLİL

Next Post

Blinken Lavrovla danışmaq istəyir – Zaxarova ələ saldı

Bənzər yazılar

ING Azərbaycanın suveren kredit reytinqinin yüksəldilməsi şərtlərini açıqlayıb

ING Azərbaycanın suveren kredit reytinqinin yüksəldilməsi şərtlərini açıqlayıb

19 Noyabr 2026 - 20:13

Azərbaycanın suveren reytinqinin daha da yüksəldilməsi institusional idarəetmə, iqtisadiyyatın şaxələndirilməsi və regional münasibətlərin nizamlanması sahəsindəki irəliləyişdən asılıdır. Bu barədə  ING-nin...

Bakıda iki gün bəzi yollarda hərəkət məhdudlaşdırılacaq, 6 marşrutun sxemi dəyişəcək

Bakıda iki gün bəzi yollarda hərəkət məhdudlaşdırılacaq, 6 marşrutun sxemi dəyişəcək

19 Noyabr 2026 - 19:25

Yol hərəkəti təhlükəsizliyinin təkmilləşdirilməsi işləri ilə əlaqədar noyabrın 20-də gecə saatlarında Hava limanı şosesindən metronun "Koroğlu" stansiyası istiqamətində, Zığ döngəsi,...

Azərbaycanda dövlət orqanlarının kibertəhlükəsizliyi ilə bağlı yeni qaydalar hazırlanacaq

Azərbaycanda dövlət orqanlarının kibertəhlükəsizliyi ilə bağlı yeni qaydalar hazırlanacaq

19 Noyabr 2026 - 10:55

Azərbaycanda dövlət orqanlarının, eləcə də ictimai əhəmiyyətli infrastrukturun təhlükəsizliyi ilə bağlı müvafiq qaydalar və tələblər hazırlanacaq. Elchi.az xəbər verir ki,...

Azərbaycan nefti 97 dollara ticarət olunur

Azərbaycan nefti 97 dollara ticarət olunur

19 Noyabr 2026 - 09:44

Dünya bazarlarında "Azeri Light" (CIF) markalı Azərbaycan nefti ucuzlaşıb. Elchi.az xəbər verir ki, Azərbaycan neftinin 1 barelə olan qiyməti 1,17...

Next Post
Blinken Lavrovla danışmaq istəyir – Zaxarova ələ saldı

Blinken Lavrovla danışmaq istəyir - Zaxarova ələ saldı

Blinken Lavrovla danışmaq istəyir – Zaxarova ələ saldı

Blinken Lavrovla danışmaq istəyir - Zaxarova ələ saldı

Son xəbərlər

FHN: Badamdarda sürüşmə prosesi hazırda aktiv fazadadır

FHN: Badamdarda sürüşmə prosesi hazırda aktiv fazadadır

19 Noyabr 2026 - 20:21
Ermənistan və Türkiyə Marqara sərhəd məntəqəsində ikinci körpü tikməyi planlaşdırır

Ermənistan və Türkiyə Marqara sərhəd məntəqəsində ikinci körpü tikməyi planlaşdırır

19 Noyabr 2026 - 20:18
SEPAH: İran ABŞ-nin Avropadakı bazalarına zərbələr endirmək iqtidarındadır

SEPAH: İran ABŞ-nin Avropadakı bazalarına zərbələr endirmək iqtidarındadır

19 Noyabr 2026 - 20:15
ING Azərbaycanın suveren kredit reytinqinin yüksəldilməsi şərtlərini açıqlayıb

ING Azərbaycanın suveren kredit reytinqinin yüksəldilməsi şərtlərini açıqlayıb

19 Noyabr 2026 - 20:13
Bakıda iki gün bəzi yollarda hərəkət məhdudlaşdırılacaq, 6 marşrutun sxemi dəyişəcək

Bakıda iki gün bəzi yollarda hərəkət məhdudlaşdırılacaq, 6 marşrutun sxemi dəyişəcək

19 Noyabr 2026 - 19:25
Azərbaycan-Rusiya parlamentlərarası əlaqələrinin inkişaf perspektivləri müzakirə edildi

Azərbaycan-Rusiya parlamentlərarası əlaqələrinin inkişaf perspektivləri müzakirə edildi

19 Noyabr 2026 - 19:07
Yenilənmiş Xankəndi Şəhər stadionunda ilk rəsmi oyun keçirildi

Yenilənmiş Xankəndi Şəhər stadionunda ilk rəsmi oyun keçirildi

19 Noyabr 2026 - 18:55
XTQ-də hərbi vəzifəlilərlə təlim toplanışı başlayıb

XTQ-də hərbi vəzifəlilərlə təlim toplanışı başlayıb

19 Noyabr 2026 - 18:47
Bakıda Xüsusi Olimpiya Avropa Badminton Turnirinin açılış mərasimi olub

Bakıda Xüsusi Olimpiya Avropa Badminton Turnirinin açılış mərasimi olub

19 Noyabr 2026 - 18:34
İstanbulda “Bir Zəfər, iki şəhər” konsert proqramı keçirildi

İstanbulda “Bir Zəfər, iki şəhər” konsert proqramı keçirildi

19 Noyabr 2026 - 18:21
Peskov: Rusiya və Ukrayna arasında yaxın vaxtlarda əsir mübadiləsi baş tuta bilər

Peskov: Rusiya və Ukrayna arasında yaxın vaxtlarda əsir mübadiləsi baş tuta bilər

19 Noyabr 2026 - 18:13
Azərbaycanın 4 parataekvondoçusu dünya çempionatında mübarizə aparacaq

Azərbaycanın 4 parataekvondoçusu dünya çempionatında mübarizə aparacaq

19 Noyabr 2026 - 17:59
APEC-in növbəti sammitlərinin keçiriləcəyi ölkələr açıqlanıb

APEC-in növbəti sammitlərinin keçiriləcəyi ölkələr açıqlanıb

19 Noyabr 2026 - 17:45

Məleykə Abbaszadə BDU-nun da kollektivə təqdim olunub

19 Noyabr 2026 - 17:38
Tçuameni “Real Madrid”lə müqaviləsini uzatdı

Tçuameni “Real Madrid”lə müqaviləsini uzatdı

19 Noyabr 2026 - 17:24
Prev Next

Son şərhlər

  • “Zelenski dünyanı Kiyevin qanlı maliyyə maxinasiyalarından yayındırmağa çalışır” – Zaxarova üçün Tahir Səfərov
  • “Zelenski dünyanı Kiyevin qanlı maliyyə maxinasiyalarından yayındırmağa çalışır” – Zaxarova üçün Ceyhun Ələkbərov
  • “Zelenski dünyanı Kiyevin qanlı maliyyə maxinasiyalarından yayındırmağa çalışır” – Zaxarova üçün Təmkinə Həsənova
  • “Zelenski dünyanı Kiyevin qanlı maliyyə maxinasiyalarından yayındırmağa çalışır” – Zaxarova üçün İlhamə Bəkirova
  • Zelenskidən ETİRAF: “Dünyada vəziyyət Rusiyanın əlindədir” üçün Namiq Abbasov
  • “Azeri Light” neftinin ucuzlaşması davam edir üçün Tunar Qarayev
  • Azərbaycanda Daşınmaz Əmlakın Vahid Kadastr İnformasiya Sistemi yaradılacaq üçün Sadiq Qafarov
  • Bakıda NATO-nun mobil təlim qrupu tərəfindən seminar-məşğələ keçirilir üçün Tunar Vəliyev
  • Metronun “Həzi Aslanov-Əhmədli” sahəsində interval 5 dəqiqə azaldılıb üçün Xədicə Abdullayeva
  • FIFA Afrika Millətlər Kubokunda iştirak edəcək futbolçuların klublarından ayrılması üçün tarixi uzadıb üçün Rüfət Həsənov
Facebook

Haqqımızda

"ELÇİ"

📌 Hüquqi məlumatlar
Onlayn media subyektinin adı:
“ELÇİ” qəzeti
VÖEN:
1400672691
Domen adının sahibi:
“ELÇİ” qəzeti redaksiyası
Məsul redaktor:
Həziquluyev Əli Səvindik oğlu
Fəaliyyət ünvanı:
Bakı şəhəri, Yasamal rayonu, Mirəli Seyidov küçəsi, ev 60
Əlaqə vasitələri:
📞 +994 55 205 10 99

Noyabr 2026
BE ÇA Ç CA C Ş B
 1
2345678
9101112131415
16171819202122
23242526272829
30  
« Okt    

© 2017-2023 Elchi.az – Hazırladı Emblem.az.

WP2Social Auto Publish Powered By : XYZScripts.com
No Result
View All Result
  • ANA SƏHİFƏ
  • SİYASƏT
  • GÜNDƏM
  • CƏMİYYƏT
  • İQTİSADİYYAT
  • SOSİAL
  • MÖVQE
  • DÜNYA
  • HADİSƏ
  • Əlaqə

© 2017-2023 Elchi.az – Hazırladı Emblem.az.