İlin ən qaranlıq günü yaxınlaşır, eyni zamanda daha parlaq günlərin xəbərçisidir. Bazar günü ilin ən qısa günü ekvatorun şimalında baş verəcək və astronomik qış rəsmi olaraq gündönümü ilə başlayacaq. Cənub yarımkürəsində isə bunun əksi baş verəcək, ilin ən uzun günü və yayın başlanğıcı olacaq. “Gündönümü” sözü latınca “sol” (günəş) və “stitium” (dayanmaq) sözlərindən əmələ gəlib.
Elchi.az xəbər verir ki, gündönümü günəşin səmada illik doğuş və ya batış səyahətinin dayanma nöqtəsini təmsil edir.
Qış gündönümü zamanı günəş səmada ən qısa və ən aşağı qövsünü izləyir. Günəş işığı sevənlər üçün xoş xəbər budur ki, bu tarixdən etibarən günəş yenidən doğmağa başlayır və günlər iyunun sonuna qədər hər gün bir az uzanacaq.
Bəşər tarixi boyunca insanlar gündönümü günlərini Stounhenc kimi bu xüsusi günlərdə günəşin yolu ilə uyğunlaşmaq üçün hazırlanmış bayramlar və abidələr ilə qeyd ediblər.
Yer kürəsinin əyilməsi və günəş işığı
Yer kürəsi günəş ətrafında fırlandıqca müəyyən bir bucaq altında hərəkət edir. Bu əyilmə, ilin böyük bir hissəsində günəşin istiliyinin və işığının planetin şimal və cənub yarımkürələri arasında qeyri-bərabər paylanmasına səbəb olur.
Günəş saatları, Yer kürəsinin günəşə doğru və ya ondan uzaqlaşmasının maksimuma çatdığı vaxtlardır. Bu o deməkdir ki, yarımkürələr müxtəlif miqdarda günəş işığı alır və gündüz və gecə uzunluqları arasındakı bərabərsizlik zirvəyə çatır. Şimal yarımkürəsində qış gündönümü, Yer kürəsinin yuxarı yarısının günəşdən ən uzaqda əyildiyi andır. Bu il 21 dekabra təsadüf edən bu tarix, ilin ən qısa günü və ən uzun gecəsidir.
Şayəstə
