Alimlər bildirirlər ki, Ay hər il Yerdən təxminən 3,8 santimetr (1,5 düym) uzaqlaşır. Bu məsafə kosmonavtlar tərəfindən Ay səthinə yerləşdirilmiş güzgülərə yönəldilmiş lazer şüaları ilə millimetr dəqiqliyi ilə ölçülür.
Elchi.az xəbər verir ki, Ayın hərəkəti Yer kürəsinin fırlanması nəticəsində yaranan gelgit qüvvələrindən qaynaqlanır. Ayın cazibə qüvvəsi Yerin ona baxan tərəfində daha güclü, əks tərəfdə isə zəif hiss olunur. Bu fərq iki böyük okean gelgiti yaradır.
Yer fırlandıqca, bu gelgitlər Aydan bir qədər irəli keçir və ona irəli çəkilir. Bu da öz növbəsində Ayın orbitini genişləndirib uzaqlaşmasına səbəb olur. Eyni zamanda, Yerin fırlanması da yavaşlayır və günlər bir qədər uzanır.
Keçmişdə Ay daha yaxın idi.
Təxminən 4,5 milyard il əvvəl Mars böyüklüyündə bir cismin Yerlə toqquşması nəticəsində yaranan Ay o zaman planetimizə çox yaxın idi. 70 milyon il əvvəl günlərin 23,5 saat davam etdiyini göstərən fosil qeydləri, Ayın Yerə indikindən daha yaxın olduğunu göstərir.
Gələcəkdə nə olacaq?
Uzunmüddətli perspektivdə Yerin və Ayın gelgit olaraq kilidlənəcəyi gözlənilir, yəni Yerin öz oxu ətrafında fırlanma dövrü Ayın orbital dövrünə bərabər olacaq. Bu zaman Ayın geriləmə istiqaməti dayanacaq və o, Yerin yalnız bir tərəfindən görünəcək.
Ancaq bu baş verməmişdən əvvəl, təxminən 1 milyard il sonra Günəşin artan parlaqlığı okeanların buxarlanmasına səbəb olacaq və gelgit effektinə son qoyacaq. Günəş daha sonra həm Yeri, həm də Ayı məhv edərək qırmızı nəhəng fazasına girəcək.
Elm adamları bu təsirlərin çox uzun müddət ərzində baş verəcəyini və hazırda Ayın uzaqlaşma istiqamətinin yalnız astronomik müşahidələrlə müəyyən edilə biləcək qədər kiçik olduğunu bildirirlər.
Şayəstə Hüseynova
Ayın uzaqlaşması inanılmaz bir şeydir! Mən həmişə düşünürdüm ki, Ay elə ordadır, amma məlum olur ki, o, addım-addım bizdən uzaqlaşır. Elə təsəvvür edin, kosmonavtlar Ayın üzərində güzgülərlə lazerlərlə oynayır, bu da onların nə qədər qeyri-adi iş gördüyünü göstərir. Nəysə, əsas odur ki, bu **krsindn** baş verir, yəni elmi cəhətdən sübut olunmuş bir şeydir.
Bu maraqlı məqalə Ayın bizdən uzaqlaşdığı barədə mühüm məlumatlar verir. Gelgit qüvvələrinin Ayın hərəkətinə təsiri olduqca əhəmiyyətlidir. Kosmonavtların Ay səthinə yerləşdirdiyi güzgülərlə lazer şüaları vasitəsilə bu uzaqlaşmanın dəqiqliyi ilə ölçülməsi heyranedici bir elmi nailiyyətdir. Ayın keçmişdə daha yaxın olması və gələcəkdə baş verə biləcək dəyişikliklər haqqındakı məlumatlar da diqqət çəkir.
Ayın uzaqlaşmağını anlamaq üçün kosmik dürtmələr lazım deyilmiş, deməli mən də artıq kosmik gəmi almağı təxirə salıram. Bir az da uzaqlaşsın, lap gəmidə gəlib çataram yanına. Amma təki Yerə ziyan olmasın, o zaman gəmiləri də bir kənara qoyaram. Ümid edək ki, Günəş bizi tezliklə yandırmaz, o vaxta qədər də Ayın yerini taparıq.
Ayın uzaqlaşması maraqlıdı, amma hər il cəmi 3.8 sm uzaqlaşması az deyilmi? Lap kosmonavtlar ölçürlər, amma bu qədər incəlikləri düşünməmişdim. Elə bilirdim bu işlər ancaq filmlərdə olur. Gələcəkdə Yerlə Ayın bir-birinə kilidlənəcəyi də qəribədi. Görəsən onda bizim günlərimiz necə olacaq. Elə bil həmişə belə olacaq. Günəşin bizi yaxacağına inanmıram hələlik.