Rusiya prezidenti Vladimir Putin özünün məşhur “Fulton nitqi”ni (buna “Valday nitqi” də deyirlər) edəndə düşünürdü ki, o, yalnız öz ölkəsinin xarici siyasətinin strateji konturlarını çızır. Onun heç ağlına da gəlməzdi ki, başqa ölkələrdən də bu çağırışa qoşulanlar tapılacaq…Biz heç vax milli maraqlar siyasətində özümüzü müxalif hesab etməmişik, ağlımız çatan, əlimiz yetən hər şeyi edib şalışmışıq ki, ölkənin milli mənafe və maraqlarına zərrə qədər belə olsun xələl gəlməsin…
İndi də bu mövqedəyik. Amma son vaxtlar aparılan siyasət bizi həqiqətən də narahat edir. Ən maraqlısı bilirsiniz nədir? Hakimiyyət təmsilçiləri H.Əliyevin siyasətini davam etdirdiklərini deyirlər. Amma onun vaxtında heç bir məmur açıq-aşkar ABŞ-a qarşı siyasi demarş edə bilməzdi.
Hətta yadınıza gəlirsə, bir vaxt, dövlət müşaviri işləyən zaman V.Quluzadə Rusiya əleyhinə müyyən çıxışlar edir və bəyanatlar verirdi. Amma Vəfa müəllim tez bir zamanda öz postundan istefa verdi ki, həm özü sərbəst olsun, həm də onun çıxışlarından dövlətə ziyan gəlməsin…
Sinergetikada belə bir anlayış var-bifurkasiya nöqtəsi. Bu, dayanıqsız tarazlıq halı deməkdir. Ən başlıacası isə, bu nöqtədən sistemin hansa hala keçəcəyini dəqiq demək olmur… İnanın, indi dünya siyasəti də belədir. Böyük qarşıdurmaya start verilib. Bu, belə olmaya bilərdimi? Bilərdi, əgər V.Putin özünün geosiyasi ambisiyalarını bir qədər cilovlaya bilsəydi, Krımı işğal etməsəydi, şərqi Ukraynanın örtülü-latent işğalına start verməsəydi. Amma o bunu etmədi. Nəticəsi də göz özünündədir…
Bu özü həm də bir detala aydınlıq gətirir-siyasətdə insan faktoru amilinə. Biz həmişə belə qəbul etmişik siyasətin də obyektiv, siyasətçilərdən asılı olmayan qanunları var…
Amma belə deyil. Siyasət əhəmiyyətli dərəcədə siyasətçilərdən, bu işi görən adamlardan, onların siyasi simpatiyalarından, antipatiyalarından asılı olur… O səbəbdən “Bir nəfər, iki nəfər və yaxud da bir siyasi komnda ölkəni siyasi dalana apara bilərmi?” sualına “hə” deməkdən və Rusiyanı yada salmaqdan da savayı bir çıxış yolumuz qalmır…
Amma belə hallar əvvəllər də olmuşdu. Məşhur “Karib böhranı” yadınızdadırmı? O vaxt bir nəfər-Nikita Xuruşşov dünyanı az qala müharibə və nüvə qarşıdurması həddinə gətirib çıxarmışdı…
İndi də eyni mənzərə təkrar olunur. “Karib böhranı”nı bir neçə günə aradan qaldırmaq mümkün oldu və dünya rahat nəfəs ala bildi. Amma indiki qarşıdurma haqqında bunu demək çətindir. V.Putin rus milli valyutasını xilas etmək üçün az qala “akrobatik tryuklar” edir, amma bacarmır, rubl aşağı sürüşməkdə davam edir…
Mən bizim iqtisadiyyatın sabitliyi ilə bağlı məmurlarımızın dediklərini bölüşmək istəyirəm, çünki heç kim növbəti böhran istəmir, ən azı ona görə ki, hamımız bu ölkənin vətəndaşlarıyıq. Amma bölüşə bilmirəm. Hesab edirəm ki, neftin kəskin şəkildə ucuzlaşması bizim iqtisadiyyatı da “vuracaq”…
Ola bilsin ki, bu, Avropa olimpiya oyunlarından sonra olacaq. Təsadüfi deyil ki, bir sıra iqtisadşılar da bu qənaəti bölüşürlər… İnanın, bunları yazmaq bizim üçün də çətindir – bir müddət idi ki, ölkə sabitləşmişdi, həyat bir qədər normal ritmə düşürdü, ölkə tikilib-qurulurdu…
İndi isə hər şeyi yenidən başlamaq lazım gələ bilər. İqtisadi böhran siyasətə çox həssas olur. Belə hallarda ölkənin siyasi kursu da stabil olmalıdır ki, anti-böhran tədbirlərini görmək mümkün olsun…
Vay o günə ki, iqtisadi böhran həm də siyasi böhrana çevrilə. Onda çox çətin ola bilər… Biz “Dünyada iqtisadi böhran gedir!” deyib durmuşuq. Amma ciddi böhran yalnız Rusiyada müşahidə olunur… ABŞ iqtisadiyyatında hətta dirçəliş nəzərə çarpır..
Avropadakı böhranı da şişirtməyə ehtiyac yoxdur. Bu böhran başlayandan biz yazmışdıq ki, bu, kapitalizmin deyil, sosial kapitalizmin böhranıdır- son illərdə kapitalist ölkələrindəki sosial siyasət, sosial proqramlar ölkənin iqtisadi imkanları ilə həmahəng deyildi, bir az irəli qaçmaq cəhdləri vardı…
Hətta adi bir adama da aydındır ki, Avropa nə qədər kasıblaşsa da, gəlib bizim həddə çata bilməz. Güman edirik ki, hamı bununla razılaşar…
Hadisələrin sonuna baxışda biz optimist notda köklənmişik- ola bilsin ki, bu qovğada V.Putin imperiyasının onurğa sütünu sınacaq. Bizə gəldikdə isə, heç olmasa, bir qədər təmkinli olaq, ən azı irəli qaçmağa tələsməyək. Ona görə ki, irəlidə hələ alatoranlıq var, göz gözü görmür…
Son şərhlər