Şimal-Qərb Universitetinin alimləri Alzheimer xəstəliyi ilə əlaqəli beyindəki ən erkən patoloji dəyişiklikləri bloklayan NU-9 adlı eksperimental dərmanı hazırlayıblar.
Elchi.az xəbər verir ki, tədqiqatın nəticələri Alzheimer’s & Dementia jurnalında dərc edilib.
Tədqiqatçılar, əvvəlcə məlum olmayan yüksək zəhərli beta-amiloid oliqomerlərinin alt tipini — xəstəliyin ən erkən mərhələlərində meydana çıxan kiçik protein qruplarını müəyyən ediblər. Bu strukturlar, koqnitiv simptomlar başlamazdan çox əvvəl neyron disfunksiyası, iltihab və immun hüceyrələrinin aktivləşməsi ilə əlaqələndirilir.
Təcrübədə istifadə edilən kiçik molekullu NU-9 birləşməsinin, bu zəhərli alt tipin səviyyəsini və siçanlarda yaratdığı zərəri əhəmiyyətli dərəcədə azaltdığı məlum olub. Dərman, xəstəlik əlamətləri görünmədən əvvəl 60 gün ərzində gündəlik olaraq şifahi qəbul edilib.
Müalicə, yaddaş itkisindən illər əvvəl başlayan reaktiv astroglioz da daxil olmaqla, erkən iltihabi reaksiyanın əhəmiyyətli dərəcədə azalmasına səbəb olub. Astrositlərlə əlaqəli zəhərli beta-amiloid oliqomerlərinin miqdarında azalma və neyrodegenerasiya və koqnitiv pozğunluğun markerlərindən biri olan TDP-43 zülalının patoloji formasının səviyyəsində azalma da müşahidə edilib.
Tədqiqatçılar həmçinin bütün beta-amiloid yataqlarının eyni dərəcədə təhlükəli olmadığını aşkar ediblər. ACU193+ alt növü xüsusi reaksiyaya səbəb olur və xəstəliyin erkən mərhələlərində neyronların içində əmələ gəlir, sonra astrositlərlə qarşılıqlı təsir göstərərək iltihabi proseslərin kaskadını başlatır və neyron əlaqələrinin məhvini sürətləndirir.
Tədqiqatın ilk müəllifi Daniel Kranza görə, bu erkən mexanizmlərin hədəfə alınması Alzheimer xəstəliyinin effektiv müalicəsi üçün açar ola bilər. Alim qeyd edib ki, əksər klinik sınaqlar çox gec — dönməz proseslər artıq başladıqdan sonra başlanır. Tapıntılar, simptomlar görünməzdən əvvəl xəstəliyin irəliləməsini yavaşlada və ya qarşısını ala biləcək terapiyaların inkişaf etdirilməsinin mümkünlüyünü göstərir.
Məryəm
