Qlobal bir araşdırmaya görə, uşaqların ekran qarşısında çox vaxt keçirməsinin təsiri valideyn davranışı və vaxtından əvvəl doğuş kimi amillərlə müqayisə edilə bilər və ya hətta onlardan daha böyük ola bilər.
Elchi.az xəbər verir ki, 64 ölkədən 2,8 milyondan çox uşaqla bağlı məlumatları təhlil edən tədqiqatçılar belə nəticəyə gəliblər ki, yüksək səviyyədə ekran təsiri uşaqlara akademik nailiyyətlər və emosional rifah kimi sahələrdə təsir göstərə bilər.
Bu tədqiqat mövzu ilə bağlı indiyədək aparılmış ən genişmiqyaslı araşdırmalardan biridir.
Araşdırmada qeyd olunub ki, ekran qarşısında keçirilən vaxtın təsirləri uşağın inkişafı və psixi sağlamlığı ilə əlaqəli digər amillərlə — məsələn, ailənin sosial-iqtisadi vəziyyəti, valideyn davranışı və uşağın vaxtından əvvəl doğulub-doğulmaması ilə — eyni miqyasda olub və ya onlardan daha güclü təsir göstərib.
Tədqiqat göstərir ki, oyunlar, sosial media və yayım (striminq) platformaları üçün ekranlardan daha çox istifadə edilməsi akademik nailiyyətlərin aşağı düşməsinə və dil inkişafı ilə bağlı problemlərə səbəb ola bilər.
Ekran qarşısında keçirilən vaxt və psixi sağlamlıq problemləri
Bəzi mütəxəssislər hesabatdakı məhdudiyyətləri vurğulayaraq bildiriblər ki, əldə edilən nəticələr ekranların yeniyetmələr arasında narahatlıq və ya psixoloji gərginliyin əsas səbəbi olması fikrini təsdiqləmir.
*JAMA Pediatrics* jurnalında dərc olunan icmalda tədqiqatçılar müəyyən ediblər ki, ekran qarşısında daha çox vaxt keçirən uşaqlarda daha çox sosial-emosional və psixi sağlamlıq problemləri müşahidə olunub. Alimlər mövzu ilə bağlı əvvəlki əsas icmalların nəticələrini ümumiləşdirən hərtərəfli qiymətləndirmə aparıblar.
Tədqiqatçılar aşkar ediblər ki, rəqəmsal vasitələrdən və sosial mediadan istifadə müddətinin artması uşaqların inkişaf sağlamlığı ilə bağlı bir sıra ölçülən sahələrdə daha çox mənfi nəticələrlə əlaqəlidir. Təhlil smartfonlardan tutmuş televizorlara qədər müxtəlif cihazları və sosial mediaya baxmaq, oyun oynamaq və videozənglər etmək kimi müxtəlif fəaliyyət növlərini əhatə edir.
Şayəstə
