Alimlər Aydan gətirilən süxurlarla Yerdən gətirilən süxurlar arasındakı təəccüblü oxşarlıq qarşısında yarım əsrlik “nəhəng toqquşma” nəzəriyyəsini yenidən şübhə altına alırlar.
Elchi.az xəbər verir ki, Planetar alimlər təxminən 4,51 milyard il əvvəl “Teya” adlı nəhəng bir səma cisminin Yerlə toqquşaraq Ayı əmələ gətirdiyinə razı olsalar da, bu toqquşmanın təfərrüatları hələ də böyük bir tapmacadır. Ayın səthini örtən ağ minerallar, səma cisminin bir vaxtlar minlərlə dərəcə temperaturda nəhəng bir maqma okeanı olduğunu sübut edir.
Amsterdam Vrije Universitetində aparılan laboratoriya təcrübələri, bu ərimiş kütlənin Ayın dərinliklərindəki nəhəng təzyiq və temperatur şəraitini yenidən yaratmaqla necə bərkidiyini anlamağa çalışır. Lakin mövcud fiziki məlumatlar nəzəri modellərlə tam uyğun gəlmir.
Kimyəvi oxşarlıq ziddiyyəti
Ayın əmələ gəlməsi ilə bağlı ən böyük problem, klassik simulyasiyaların Ayın əsasən toqquşan yad cisimdən (Teya) əmələ gəlməli olduğunu proqnozlaşdırmasıdır. Əgər Teya Günəş Sisteminin fərqli bir bölgəsindən yaransaydı, onun kimyəvi tərkibi Yerinkindən fərqli olmalı idi. Lakin Apollon missiyaları zamanı gətirilən nümunələr göstərir ki, Ay praktik olaraq “Yer kürəsinin surətidir”. Bu vəziyyət alimləri daha radikal ssenariləri nəzərdən keçirməyə vadar edir, məsələn, Yer kürəsinin o dövrdə hələ tam formalaşmaması və toqquşma zamanı oxşar ölçülü başqa bir cisimlə tamamilə qarışması.
Şayəstə
