Nəqliyyatda “intellektual xaos…”

Üstəlik, bəzi marşrut xətlərinin ləğvi şəhərin müxtəlif istiqamətlərində problem yaradıb. Sərnişinlər bir istiqamətə gedən iki marşrut xətti tapa bilmirlər. Nəticədə hərəkətdə olan marşrut xəttində sıxlıq və gecikmələr müşahidə edilir.

Məsələn, Komsomol dairəsindən “Xalqlar Dostluğu” metrosu istiqamətinə dünənə kimi 23 və 49 saylı marşrutlar işləyirdisə, birincini ləğv etdilər. Həmin xəttin avtobuslarını 49 nömrəli marşruta satdıqlarını bəyan etsələr də, faktiki bu marşrutda interval çoxdur.

Sərnişinlər isə 2015-ci ildə ictimai nəqliyyatda vəziyyətin yaxşılığa doğru bir qədər dəyişəcəyinə ümid edirlər.

Bakıya gətirilən yeni sərnişin avtobuslarının xəttə buraxılmasından sonra problemin həlli gözlənilir. Əslində hazırkı iritutumlu avtobuslar da gətiriləndə güman olunurdu ki, vəziyyət yaxşılaşacaq. Ancaq heç də proqnozlar özünü doğrultmadı.

Çünki nəqliyyat sistemində köklü dəyişikliklər olmalıdır. Hətta Nəqliyyatın İntellektual İdarəetmə Sisteminin yaradılması da marşrutların hərəkətində pozitiv rol oynamadı. Bu günlərdə “Bakıya Türkiyənin ”İsuzu” markalı 50 avtobusu gətirilməsi nəyisə dəyişəcəkmi” sualına gəlincə, sürücülərin sözlərinə görə, hər şey Nəqliyyat Nazirliyinin idarəçiliyindən asılıdır.

Onların fikrincə, marşrutlarda olan xaotik vəziyyətə son qoymaq üçün qrafik nizamlanmalıdır, gündəlik plan azaldılmalıdır.

Sürücülər qeyd etdilər ki, gündəlik planın çoxluğu onlar  arasında hər gün mübahisəyə, bir-birinin intervalına girməyə səbəb olur. Sürücülər deyirlər ki, indiki avtobuslar da bir neçə il əvvəl gətirilib. Amma çox çəkmədi ki, əksəriyyəti sıradan çıxdı, qapıları xarab oldu, az qala istismar dövrünü baş vurmuş nəqliyyat vasitəsinə çevrildi. Sürücülərin gözü ilə marşrut probleminə baxanda,  təklif edirlər ki, kart sistemi tətbiq olunsun, sürücülərə onları qane edəcək əmək haqları kəsilsin.

“Bilirsən necədir? Hamı marşrutdan, şoferlərdən narazılıq edir. Kimi dindirsən deyəcək ki, sürücülər bərk sürür, harada gəldi saxlayır, avtobusu ağzına kimi doldurur, siqaret çəkir, elə bil kartof daşıyır. Biz də başa düşürük ki, bunlar heç də yaxşı deyil. Amma bir soruşan yoxdur ki, biz bunu nə üçün etməyə məcburuq? Mən sürücüyəm, öz qohumum, anam, bacım da avtobus minir. Onlar da hər gün eyni problemi yaşayır. Biz istəmərik ki, belə olsun. Amma Nəqliyyat Departamenti bizə qan uddurur. Gündəlik plan, hər gün yoxlama, yanacaq xərci bir ətək puldur. Qazandığımızın 90 faizi onların cibinə gedir. Gündəlik planı çatdırana qədər canımız çıxır. Sürücü yazıq sübh tezdən gecəyə kimi minlərlə adam daşıyır. Hərə bir xasiyyətdə, hər kəsin bir tələbi var. Bizim də əsəblərimiz korlanır. Bunun ən yaxşı yolu kart sistemidir.

Qardaş, metro necə, bu da elə. Bizə də normal maaş versinlər, ailəmizi dolandıraq. Tutaq ki, günə 20-30 manat qazanıramsa, gətirsin ayda mənə 600-700 manat versin. Biz də təmiz işləyək, heç kəs də bir-birinin vaxtına girməsin,” – deyə 40 nömrəli marşrutda işləyən sürücülərdən biri danışır.

Qeyd edək ki, “Avro 5″ standartlarına cavab verən bu avtobuslar digərlərindən geniş salonu, rahat oturacaqları və müasir texniki təchizatı ilə fərqlənir. Avtobuslar müasir videomüşahidə və videoqeydiyyat sistemi, həmçinin kondisionerlə təchiz olunub. Fiziki imkanları məhdud insanların, eləcə də yaşlı sərnişinlərin rahat minib-düşə bilməsi üçün xüsusi panduslar da quraşdırılıb.

İyirmi dörd oturacağı olan bir avtobusun sərnişin tutumu 69 nəfərdir. Bu avtobusların sürücüləri sərnişinlərə yeni geyim formalarında xidmət göstərəcəklər. Yeniliklərdən biri də ondan ibarətdir ki, avtomatik sürət qutusu ilə təchiz edilən avtobuslar qapılar bağlanmasa, yerindən tərpənməyəcək. Yəni, əvvəlki kimi, sərnişinlərin qapıdan sallanmaları mümkün olmayacaq. Bundan başqa, avtobusların yan şüşələri salona düşən günəş işığını təxminən 80 faiz azaldır.

Bu avtobuslar 65 nömrəli marşrut üzrə, sonra isə 61, 79, 18 və 85 nömrəli marşrutlarda xəttə çıxarılacaq. Həmin marşrutlarda işləyən avtobuslar isə mərkəzdən uzaqlaşdırılaraq şəhərkənarı xətlərə veriləcək.

Gələn ilin əvvəllərində isə paytaxta əlavə 150 avtobus da gətiriləcək. Eyni zamanda paytaxtda fəaliyyət göstərən hazırkı marşrut avtobusları bölgələrə də göndəriləcək. Yeni avtobuslar xəttə buraxıldıqca xətdən çıxarılan köhnə avtobusların göndəriləcəyi bölgələr müəyyənləşdirilir.

Vurğulayaq ki, paytaxtda fəaliyyət göstərən bir qisim marşrut avtobusları özəl şirkətlərə məxsusdur və sahibkarlar da xətdən çıxarılan avtobusların əyalətlərə satılmasında maraqlıdırlar. Qeyd edək ki, 5 il müddətinə lizinqlə alınan nəqliyyat vasitələrinin hər birinin dəyəri 150 min avrodur. Ümumilikdə gələn ilə qədər Azərbaycana 200 avtobusun gətirilməsi nəzərdə tutulur.