Yeni tədqiqatlar göstərir ki, təklik və sosial təcrid yaşayan insanlar xəstəliksiz keçən illərini itirə bilərlər. Ən ciddi təsir psixi sağlamlıqda müşahidə olunub; belə ki, bəzi iştirakçılar təxminən altı il itiriblər. Görünür ki, kişilər təklikdən daha çox təsirlənirlər.
Elchi.az xəbər verir ki, daha uzun yaşamaq sağlamlıq tənliyinin yalnız bir hissəsidir; ciddi fiziki və psixi xəstəliklərdən uzaq keçən illərin sayı digər mühüm amildir. Yeni araşdırmalar göstərir ki, insanın sosial həyatının keyfiyyəti bu müddətə əvvəllər təxmin ediləndən daha çox təsir göstərə bilər.
ABŞ-da təklik və sosial təcrid geniş yayılıb. 2023-cü il tarixli bir hesabatda məlum olub ki, ABŞ-dakı böyüklərin təxminən yarısı təklik hissi keçirir, eyni nisbətdə insan isə sosial təcrid vəziyyətindədir.
Tədqiqatçılar uzun müddətdir ki, hər iki vəziyyəti sağlamlığın pisləşməsi və vaxtından əvvəl ölüm halları ilə əlaqələndirirlər, lakin bunların fərdin sağlam ömür müddətinə konkret təsiri o qədər də aydın deyildi.
Psixi sağlamlığa ciddi təsir
Tulane Universitetinin yeni müşahidə xarakterli tədqiqatı bu mövzuda indiyədək əldə edilmiş ən dəqiq qiymətləndirmələrdən birini təqdim edir.
*Nature Communications* jurnalında dərc olunan tədqiqat göstərir ki, təklik və sosial təcrid yaşayan insanlar xəstəliksiz keçən illərini itirə bilərlər. Ən böyük fərq psixi sağlamlıq sahəsində müşahidə olunub; bəzi iştirakçılar təxminən altı il itiriblər.
Tədqiqatın aparıcı müəllifi professor Lu Qi bildirib ki, araşdırma sosial təcrid və təkliyin xəstəliksiz ömür müddətinə ciddi təsir göstərə biləcəyini müəyyən edib. Qi qeyd edib ki, bu təsir həm fiziki, həm də psixi xəstəlikləri əhatə edir.
Tək olmaq və təklik hissi keçirmək fərqli anlayışlardır
Təklik və sosial təcrid bir-biri ilə əlaqəli, lakin fərqli təcrübələri ifadə edir. Sosial təcrid insanın sosial əlaqələrinin tezliyi və miqyası kimi amillərlə ölçülə bilər. Digər tərəfdən, təklik daha fərdi bir vəziyyət kimi fərqlənir; o, insanın həmin münasibətlərin keyfiyyətindən nə dərəcədə məmnun olduğunu əks etdirir. Başqa sözlə, insan tez-tez sosial ünsiyyətdə ola bilər, lakin yenə də özünü tənha hiss edə bilər.
Bu iki vəziyyət sağlamlığa müxtəlif yollarla təsir göstərə bilər. Tədqiqatçılar zəif sosial əlaqələri sağlamlığın pisləşməsi ilə əlaqələndirən bir sıra potensial səbəblər irəli sürürlər; bura stress, yuxu rejimi və sağlamlıqla bağlı davranışlardakı dəyişikliklər daxildir. Bununla belə, bu əlaqələr mürəkkəbdir və müşahidə xarakterli tədqiqat təkbaşına tənhalığın və ya təcridin konkret bir xəstəliyə birbaşa səbəb olduğunu qəti şəkildə sübut edə bilməz.
Əldə edilən nəticələrin onun üçün gözlənilməz olmadığını qeyd edən Qi, əvvəlki tədqiqatların sosial təcrid və tənhalığı ölüm halları – xüsusilə də vaxtından əvvəl ölüm – ilə əlaqələndirdiyini və bu tədqiqatın da əlavə sübutlar təqdim etdiyini vurğuladı.
Şayəstə
