Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı (ÜST) iqlim dəyişikliyini 21-ci əsrdə insan sağlamlığını təhdid edən ən böyük qlobal risklərdən biri kimi müəyyən edir. ÜST-ün məlumatına görə, 2030-2050-ci illər arasında iqlim dəyişikliyi yalnız istilik stressi, qidalanma pozğunluğu, malyariya və ishal səbəbindən ildə təxminən 250.000 əlavə ölümə səbəb ola bilər. Eyni proqnozda deyilir ki, iqlim dəyişikliyinin səhiyyə sistemlərinə birbaşa dəyəri 2030-cu ilə qədər ildə 4 milyard dollara çata bilər.
Elchi.az xəbər verir ki, iqlim dəyişikliyi artıq uzaq gələcək üçün yalnız ekoloji problem deyil; bu, bu gün insan sağlamlığını, şəhərləri və qida və su təhlükəsizliyini birbaşa təhdid edən qlobal bir böhrandır. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının məlumatına görə, iqlim dəyişikliyi yalnız istilik stressi, qidalanma pozğunluğu, malyariya və ishalın təsirləri səbəbindən 2030-2050-ci illər arasında ildə təxminən 250.000 əlavə ölümə səbəb ola bilər. İyun ayının sonunda Avropada yaşanan həddindən artıq isti təhlükənin miqyasını ortaya qoydu. Təkcə Fransa, Belçika və Hollandiyada 20-28 iyun tarixləri arasında baş verən isti dalğası zamanı ən azı 3700 əlavə ölüm hadisəsi qeydə alınıb.
Sağlamlıq üçün təhlükə
Mütəxəssislərin fikrincə, bu vəziyyət iqlim böhranının yalnız gələcək nəsillərin üzləşəcəyi ekoloji problem olmadığını göstərir. Həddindən artıq istilər ürək-damar xəstəlikləri, tənəffüs problemləri, böyrək çatışmazlığı və susuzlaşma səbəbindən təcili yardım çağırışları riskini artırır. Uzunmüddətli isti dalğaları, xüsusən də yaşlılar, körpələr, hamilə qadınlar, xroniki xəstəlikləri olanlar, açıq havada işləyənlər, yoxsul məhəllələrdə yaşayanlar və soyutma qurğularına çıxışı olmayan qruplar üçün ölümcül nəticələrə səbəb ola bilər. Temperatur artdıqca şəhərlərdə gecə soyutması zəifləyir və beton və asfalta düşən istilik insan bədəninin bərpasına mane olur. Buna görə də, isti dalğaları təkcə gündüz deyil, həm də gecə ictimai sağlamlıq üçün riskə çevrilir.
Ölemlər artır
İyunun sonunda Avropada yaşanan isti dalğası bu riskin ən konkret nümunələrindən biri idi. Reuters agentliyinin verdiyi məlumatlara görə, 20-28 iyun 2026-cı il tarixləri arasında baş verən həddindən artıq istilər zamanı Fransa, Belçika və Niderlandda ən azı 3700 əlavə ölüm hadisəsi qeydə alınıb. Fransada 2025 əlavə ölüm hadisəsi qeydə alınıb, Belçikada isə təxminən 1200, Niderlandda isə təxminən 480 ölüm hadisəsi qeydə alınıb. Fransada ölüm halları əvvəlki həftə ilə müqayisədə 29 faiz artıb; evdə baş verən ölüm hallarının artması 91 faizə çatıb.
Rekord temperatur
Həddindən artıq istilər təkcə ölüm hallarının sayını artırmaqla yanaşı, səhiyyə sistemlərinə, enerji infrastrukturuna və şəhər həyatına da təzyiq göstərib. Bir çox Avropa ölkəsində rekord yüksək temperatur müşahidə olunub. Böyük Britaniya iyun ayının yeni rekordunu – 37,7 dərəcə Selsi, Almaniyada 41,7 dərəcəyə, Niderlandda 39,4 dərəcə ilə iyun rekordunu qırıb və Macarıstanda 42 dərəcəyə çatıb. Fransanın bəzi bölgələrində temperatur 40 dərəcə Selsidən çox olub. Həddindən artıq istilər həmçinin elektrik enerjisi istehsalı və nəqliyyat infrastrukturuna da mənfi təsir göstərib; yollar, dəmir yolları, elektrik xətləri və soyutma sistemləri artan təzyiqlə üzləşib.
Şayəstə
