NASA və ABŞ Energetika Nazirliyi Ay səthində yerləşdiriləcək bölünmə əsaslı nüvə reaktorunun hazırlanması ilə bağlı birgə planlarını yenidən təsdiqləyiblər. Tərəflər qurğunun hazırlanması və yerüstü sınaqları mərhələsini 2030-cu ilə qədər başa çatdırmağı planlaşdırırlar.
Elchi.az xəbər verir ki, bu barədə “ScienceAlert” portalı məlumat yayıb.
Söhbət Fission Surface Power layihəsindən gedir. Layihənin məqsədi gələcək Ay missiyalarını uzun illər ərzində sabit enerji mənbəyi ilə təmin etməkdir. Günəş panellərindən fərqli olaraq, belə reaktor fasiləsiz işləyə biləcək, Ay gecəsindən və hava şəraitindən asılı olmayacaq, həmçinin yanacağın mütəmadi olaraq Yer kürəsindən daşınması ehtiyacını aradan qaldıracaq.
“Bu razılaşma NASA ilə Energetika Nazirliyi arasında əməkdaşlığı dərinləşdirməyə və kosmik tədqiqatların yeni dövrü üçün zəruri texnologiyalar yaratmağa imkan verir”, — deyə NASA-nın administratoru Cared Ayzekman bildirib.
Ay üçün nüvə reaktorunun hazırlanması ciddi mühəndislik çətinlikləri ilə bağlıdır. Yer kürəsindən fərqli olaraq, Ayda demək olar ki, atmosfer yoxdur və bu da su ilə soyutma və buxar vasitəsilə istiliyin ötürülməsi kimi ənənəvi sistemlərin istifadəsini mümkünsüz edir. Alimlər alternativ həllər — məsələn, bərk cisimlər vasitəsilə istilik ötürülməsi və ya maye metalların istifadəsini nəzərdən keçirməli olurlar ki, bu da quruluşu xeyli mürəkkəbləşdirir.
Əlavə problem Ay tozudur. O, aşındırıcıdır, Günəş şüaları səbəbindən elektrik yüklüdür və səthlərə asanlıqla yapışır, bu isə avadanlığın işinə mane ola bilər. Bundan başqa, reaktor yaxınlıqda işləyən astronavtların təhlükəsizliyini təmin etmək üçün etibarlı radiasiya mühafizəsinə malik olmalıdır və minimum texniki xidmət tələb etməlidir.
Mövcud planlara görə, qurğu ən azı 40 kilovat elektrik enerjisi istehsal etməlidir — bu, təxminən 30 evi 10 il ərzində fasiləsiz enerji ilə təmin etməyə kifayətdir. İlkin layihələndirmə mərhələsi artıq başa çatıb, lakin “uçuş” nümunəsinin yaradılması xeyli vaxt aparacaq və təkcə mühəndislik həllərindən deyil, həm də maliyyələşmə və normativ məhdudiyyətlərdən asılı olacaq.
Ayda nüvə reaktoru gələcəkdə uzunmüddətli missiyalar və Yer peykinin mənimsənilməsi üçün əsas infrastruktur elementinə çevrilə bilsə də, NASA-da vurğulanıb ki, bu, yaxın illərdə reallaşdırılacaq layihə deyil, uzunmüddətli məqsəddir.
Məryəm
